Isfayramsoy
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 373-b. — ziyouz.com
Isfayramsoy (Isfayram), Ispayram — Qirğiziston va Özbekiston Respublikalaridagi dare, Sir-daryoning çap irmoği. Yuqori oqimida Tengizboy deb nomlanadi. Kiçik Olay (uz. 33 km), Surmatoş (33 km), Tegir-maçsoy (26 km), Kölsoy (21 km), Pömsoy (19 km) kabi yirik irmoklari va 60 ga yaqin mayda irmoklari bor. Uz. 122 km, havzasining mayd. 2220 km2. I. xavzasida umumiy mayd. 134,6 km2 bölgan 72 ta muzlik bor. Örta va yuqori oqimida juda köp mayda toğ köllari joylaşgan. Ulardan eng yirigi dengiz sathidan 3892 m balandlikda joylaşgan Zarköldir. I., asosan, muzlik, qor va qisman yomğir, yer osti suvlaridan töyinadi. Uçqörğon qişloği yaqinida örtaça yillik suv sarfi 21,9 m3/sek. I.da tölinsuv davri may—sent. oylarida kuzatiladi, bu vaqtda yillik oqimining 55—70% oqib ötadi. Eng köp suvli oy —iyulda örtaça oylik suv sarfi 50,7 m3/sek, eng kam suvli oylar (fev.— apr.)da örtaça oylik suv sarfi 10—11 m3/sek böladi. Daryo Farğona vodiysiga yiliga 160 ming t oqiziq keltiradi. Suvining deyarli hammasi suğorişga sarflanadi, Sir-daryogaça (çapdan) yetib bormaydi. Havo t-rasining keskin kötarilişi oqibatida muzliklar va qor qoplami jadal erib, I. havzasidagi köllarda suv sathining keskin ortişi va töğonlarni buzib ötişi natijasida falokatli sel toşqinlari ham bölib turadi. Mac, 1966 y. 18 iyundagi ana şunday sel kelişida suv sarfi 1770 m3/ sek. ga yetgan. I. böyida Özbekistonning Quvasoy ş. Qirğizistonning Langar, Maliksuv, Maydon, Uçqörğon va b. qişloklari joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИСФАЙРАМСОЙ (Исфайрам), Испайрам — Қирғизистон ва Ўзбекистон Республикаларидаги даре, Сир-дарёнинг чап ирмоғи. Юқори оқимида Тенгизбой деб номланади. Кичик Олай (уз. 33 км), Сурматош (33 км), Тегир-мачсой (26 км), Кўлсой (21 км), Пўмсой (19 км) каби йирик ирмоклари ва 60 га яқин майда ирмоклари бор. Уз. 122 км, ҳавзасининг майд. 2220 км2. И. хавзасида умумий майд. 134,6 км2 бўлган 72 та музлик бор. Ўрта ва юқори оқимида жуда кўп майда тоғ кўллари жойлашган. Улардан энг йириги денгиз сатҳидан 3892 м баландликда жойлашган Заркўлдир. И., асосан, музлик, қор ва қисман ёмғир, ер ости сувларидан тўйинади. Учқўрғон қишлоғи яқинида ўртача йиллик сув сарфи 21,9 м3/сек. И.да тўлинсув даври май—сент. ойларида кузатилади, бу вақтда йиллик оқимининг 55—70% оқиб ўтади. Энг кўп сувли ой —июлда ўртача ойлик сув сарфи 50,7 м3/сек, энг кам сувли ойлар (фев.— апр.)да ўртача ойлик сув сарфи 10—11 м3/сек бўлади. Дарё Фарғона водийсига йилига 160 минг т оқизиқ келтиради. Сувининг деярли ҳаммаси суғоришга сарфланади, Сир-дарёгача (чапдан) етиб бормайди. Ҳаво т-расининг кескин кўтарилиши оқибатида музликлар ва қор қоплами жадал эриб, И. ҳавзасидаги кўлларда сув сатҳининг кескин ортиши ва тўғонларни бузиб ўтиши натижасида фалокатли сел тошқинлари ҳам бўлиб туради. Mac, 1966 й. 18 июндаги ана шундай сел келишида сув сарфи 1770 м3/ сек. га етган. И. бўйида Ўзбекистоннинг Қувасой ш. Қирғизистоннинг Лангар, Маликсув, Майдон, Учқўрғон ва б. қишлоклари жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.