Işkaşim
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 431-b. — ziyouz.com
Işkaşim IŞKAŞIM, Şikasim, Saka-sem (mahalliy aholi talaffuzida Şikoşum) — Toğli Badaxşondagi tarixiy tuman va şahar. Panj daryosining yuqori oqimida joilaşgan. «Saka» va «sama» sözlari hind-oriy tillarida «Saklar mamlakati» ma'no-sini bildiradi. 10-a.da I. Vohon hokimligining markaziy şahri bölgan. 14-a.da Marko Polo Skasem, ya'ni I. deb ataluvçi katta viloyat haqida sözlab, uning aholisining tili boşqalardan farq qilişini qayd etgan. Darhaqiqat I. va Vohon tili qöşni viloyatlar tillaridan hozirgaça ajralib turadi. Qadimda I. Vohon zarduştiylarining diniy markazi rolini ötagan. I. atrofidan mil. av. 8—6-a.larga oid mozorqörğon topilgan. Undagi dafn udumi zarduştiylikning mahalliy körinişi talablariga köra, amalga oşirilgan, uning tarkibiga qad. pomirliklarning toğ eçkisiga siğinişi amallari ham kirgan. Ilk örta as-rlarda vohonliklar Olov va Quyoşga siğinganlar. I.da «Ramuzd» sözi Quyoşni anglatib, u zarduştiylar xudosi Ahuramazda nomini özgartirilgan şakli bölgan.
Ad.: Kamaliddinov Ş. S, Istoriçeskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toxaristana po araboyaziçnim istoçnikam IX— naçala XIII vv. T., 1996.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИШКАШИМ, Шикасим, Сака-сем (маҳаллий аҳоли талаффузида Шикошум) — Тоғли Бадахшондаги тарихий туман ва шаҳар. Панж дарёсининг юқори оқимида жоилашган. «Сака» ва «сама» сўзлари ҳинд-орий тилларида «Саклар мамлакати» маъно-сини билдиради. 10-а.да И. Воҳон ҳокимлигининг марказий шаҳри бўлган. 14-а.да Марко Поло Скасем, яъни И. деб аталувчи катта вилоят ҳақида сўзлаб, унинг аҳолисининг тили бошқалардан фарқ қилишини қайд этган. Дарҳақиқат И. ва Воҳон тили қўшни вилоятлар тилларидан ҳозиргача ажралиб туради. Қадимда И. Воҳон зардуштийларининг диний маркази ролини ўтаган. И. атрофидан мил. ав. 8—6-а.ларга оид мозорқўрғон топилган. Ундаги дафн удуми зардуштийликнинг маҳаллий кўриниши талабларига кўра, амалга оширилган, унинг таркибига қад. помирликларнинг тоғ эчкисига сиғиниши амаллари ҳам кирган. Илк ўрта ас-рларда воҳонликлар Олов ва Қуёшга сиғинганлар. И.да «Рамузд» сўзи Қуёшни англатиб, у зардуштийлар худоси Аҳурамазда номини ўзгартирилган шакли бўлган.
Ад.: Камалиддинов Ш. С, Историческая география Южного Согда и Тохаристана по арабоязычным источникам IX— начала XIII вв. Т., 1996.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.