Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Işkom

    Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 431-b. — ziyouz.com

    Işkom — toklarni kötarib östiriş uçun poya va bağazlardan qurilgan arksimon söri. Toşkent vohasi va Farğona vodiysida köp qöllanadi. I. uçun, asosan, 2—3 yillik töğri ösgan, yöğonligi 8—10 sm, 5—6 m uzunlikdagi qora tol novdasidan poya tayyorlanadi (poyalar pöstloği şilib taşlanadi). Poyalar tok qatorlarining har ikki tomoniga tupidan 0,5 m qoçirib har 1 — 1,5 m oraliqda yerga qadab çiqiladi (poyalar b-n toklar örtasida 50-50 sm oraliq qoldiriladi). Ikkala tomondagi poyalar egilib, uçlari bir-biriga çalkaştirib boğlanadi. I.ning bal. 2,5—3 m. Yerga qadalgan poyalarga köndalangiga yöğonligi 4—5 sm bölgan tol xodalaridan 50—70 sm oraliqda 4—5 qator bağaz boğlab çiqiladi. Na-tijada yoysimon I. hosil böladi. Bunda ikkita I. oraliğida joylaşgan tok novdalarining yarmi bir tomonga, ikkinçi yarmi ikkinçi tomonga taralib, bağazlarga boğlanadi. I.ga kötarilgan toklarni parvariş qilişda mexani-zatsiyadan töla foydalanib bölmaydi, har 3—4 yilda I.ni yangilab turişga töğri keladi. Uni quriş va har yili ta'mirlaş uçun köplab mehnat va aş-yolar sarflanadi. Şuning uçun köproq voiş deb ataluvçi takomillaşgan usuldan foydalaniladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ИШКОМ — токларни кўтариб ўстириш учун поя ва бағазлардан қурилган арксимон сўри. Тошкент воҳаси ва Фарғона водийсида кўп қўлланади. И. учун, асосан, 2—3 йиллик тўғри ўсган, йўғонлиги 8—10 см, 5—6 м узунликдаги қора тол новдасидан поя тайёрланади (поялар пўстлоғи шилиб ташланади). Поялар ток қаторларининг ҳар икки томонига тупидан 0,5 м қочириб ҳар 1 — 1,5 м оралиқда ерга қадаб чиқилади (поялар б-н токлар ўртасида 50-50 см оралиқ қолдирилади). Иккала томондаги поялар эгилиб, учлари бир-бирига чалкаштириб боғланади. И.нинг бал. 2,5—3 м. Ерга қадалган пояларга кўндалангига йўғонлиги 4—5 см бўлган тол ходаларидан 50—70 см оралиқда 4—5 қатор бағаз боғлаб чиқилади. На-тижада ёйсимон И. ҳосил бўлади. Бунда иккита И. оралиғида жойлашган ток новдаларининг ярми бир томонга, иккинчи ярми иккинчи томонга таралиб, бағазларга боғланади. И.га кўтарилган токларни парвариш қилишда механи-зациядан тўла фойдаланиб бўлмайди, ҳар 3—4 йилда И.ни янгилаб туришга тўғри келади. Уни қуриш ва ҳар йили таъмирлаш учун кўплаб меҳнат ва аш-ёлар сарфланади. Шунинг учун кўпроқ воиш деб аталувчи такомиллашган усулдан фойдаланилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.