Işonuvçanlik
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 448-b. — ziyouz.com
Işonuvçanlik (psixologiyada) — işontirişta beriluvçanlik. Beriluvçanlik darajasi işontiruvçining ta'siriga berilişga va böysunişga içki tayyorgarligi b-n belgilanadi. I. individning şaroitga va şaxsiy omillarga kay darajada boglik ekanini körsatib turadi. Şaxsning yuqori I. xususiyatlariga öz-öziga işonmaslik, özining norasoligini his qiliş, itoatkorlik, jur'atsizlik, tortinçoklik, xavotirlaniş, ta'sirlanuvçanlik, mantiqiy tafakkurning sustligi, psixik faoliyat jarayonining sekinligi kiradi. Subyektning psixofizik holati, muhokama qilinayotgan masalada yoki bajarilayotgan faoliyat turida xabardorlik, kompetentlilik darajasining pastligi, qaror qabul qiliş uçun vaqtning kamligi şaxsda I. ning oşi-şiga ta'sir körsatadi. Har bir odam ma'lum şaroitlarda kandaydir darajada işonuvçan bölişi mumkin. I. ning ikki turi aniqlangan. Birinçi-si, öz-özini işontirişga, gipnozga nisbatan sezgirlik, ikkinçisi esa böysuniş munosabatlari, subyektning öziga beradigan bahosining pastligi b-n boğliq. I. şaxs psixikasining normal xususiyati, ammo haddan ziyod I. xulq-atvorni izdan çikarişi mumkin va u salbiy sifat deb baholanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИШОНУВЧАНЛИК (психологияда) — ишонтиришта берилувчанлик. Берилувчанлик даражаси ишонтирувчининг таъсирига берилишга ва бўйсунишга ички тайёргарлиги б-н белгиланади. И. индивиднинг шароитга ва шахсий омилларга кай даражада боглик эканини кўрсатиб туради. Шахснинг юқори И. хусусиятларига ўз-ўзига ишонмаслик, ўзининг норасолигини ҳис қилиш, итоаткорлик, журъатсизлик, тортинчоклик, хавотирланиш, таъсирланувчанлик, мантиқий тафаккурнинг сустлиги, психик фаолият жараёнининг секинлиги киради. Субъектнинг психофизик ҳолати, муҳокама қилинаётган масалада ёки бажарилаётган фаолият турида хабардорлик, компетентлилик даражасининг пастлиги, қарор қабул қилиш учун вақтнинг камлиги шахсда И. нинг оши-шига таъсир кўрсатади. Ҳар бир одам маълум шароитларда кандайдир даражада ишонувчан бўлиши мумкин. И. нинг икки тури аниқланган. Биринчи-си, ўз-ўзини ишонтиришга, гипнозга нисбатан сезгирлик, иккинчиси эса бўйсуниш муносабатлари, субъектнинг ўзига берадиган баҳосининг пастлиги б-н боғлиқ. И. шахс психикасининг нормал хусусияти, аммо ҳаддан зиёд И. хулқ-атворни издан чикариши мумкин ва у салбий сифат деб баҳоланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.