Iştixon
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 452-b. — ziyouz.com
Iştixon — Samarkand viloyati, Iştixon tumanidats şahar. Tumanning ma'muriy markazi. Samarkand ş. dan 68 km, yaqin t.y. stansiyasi — Katta-qörğon (22 km). Aholisi 12,3 ming kişi (2001). Şaharda tuman hokimligi binosi, aloqa bölimi, 3 umumiy ta'lim maktabi, litsey, pedagogika va tibbiyot kollejlari, kutubxona, dehqon bo-zori, «Şahidlar» yodgorligi majmui, savdo va maişiy xizmat şoxobçalari bor.
I. kadimdan ma'lum bölib, ilk zamindorlik davrida mustaqil hokimlikning markazi bölgan, keyinçalik Suğdiyona tarkibiga kirgan. Samarkand arablar tomonidan bosib olingaç (8-a.boşlari), Suğd ixşidlari I. ga kelib uni poytaxt qilgan. 10-a. da I. qal'a, şahriston va raboddan iborat katta şahar bölgan. Keyingi asrlarda ham yirik savdo şahri sifatida maşhur edi. Tarixiy manbalarda I. savdo-sotiq rivojlangan, atrofi boğroğ, dalalar b-n öralgan çiroyli şahar sifatida tilga olinadi. I. ga Zarafşon daryosi orqali suv kelgan. Keyinçalik şahar xarobaga aylangan. Uning örnida kiçikroq qişloq (hozirgi I. şah-ri) vujudga kelgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИШТИХОН — Самарканд вилояти, Иштихон туманидатц шаҳар. Туманнинг маъмурий маркази. Самарканд ш. дан 68 км, яқин т.й. станцияси — Катта-қўрғон (22 км). Аҳолиси 12,3 минг киши (2001). Шаҳарда туман ҳокимлиги биноси, алоқа бўлими, 3 умумий таълим мактаби, лицей, педагогика ва тиббиёт коллежлари, кутубхона, деҳқон бо-зори, «Шаҳидлар» ёдгорлиги мажмуи, савдо ва маиший хизмат шохобчалари бор.
И. кадимдан маълум бўлиб, илк заминдорлик даврида мустақил ҳокимликнинг маркази бўлган, кейинчалик Суғдиёна таркибига кирган. Самарканд араблар томонидан босиб олингач (8-а.бошлари), Суғд ихшидлари И. га келиб уни пойтахт қилган. 10-а. да И. қалъа, шаҳристон ва рабоддан иборат катта шаҳар бўлган. Кейинги асрларда ҳам йирик савдо шаҳри сифатида машҳур эди. Тарихий манбаларда И. савдо-сотиқ ривожланган, атрофи боғроғ, далалар б-н ўралган чиройли шаҳар сифатида тилга олинади. И. га Зарафшон дарёси орқали сув келган. Кейинчалик шаҳар харобага айланган. Унинг ўрнида кичикроқ қишлоқ (ҳозирги И. шаҳ-ри) вужудга келган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.