Isiriq
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 294-b. — ziyouz.com
Isiriq (Peganum) — isiriqdoşlar oilasiga mansub köp yillik ösimliklar turkumi. Böyi 60—70 sm. Poyasi bir neçta, serşox. Barglari kulrang yoki yaşil. Gullari sarğiş-oq, şoxining uçida. Mevasi dumaloq kösakça. 6 turi ma'lum. Özbekistonda 1 turi (R. harmala) ösadi. Çöl va yarim çöllarda, aholi yaşaydigan yerlarda, ekinlar orasida va toğ yon bağirlarida uçraydi. Tarkibida alkaloidlar (garmin, gar-malin, peganin va b.), yoğ, böyoq va b. moddalar bor. Tabobatda qadimdan turli kasalliklar (tutqanoq, tomoq oğriği, zaxm)nn davolaşda, siydik haydovçi, terlatuvçi vosita sifatida işlatiladi. Uruğidan jun gazlama va şoyilar uçun böyoq olinadi.
Badböy islarni yöqotiş, göyo har xil ofatlarni qaytariş maqsadida ham I.dan foydalaniladi (q. Isiriq soliş).
Q.: Isiriq soliş
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИСИРИҚ (Peganum) — исириқдошлар оиласига мансуб кўп йиллик ўсимликлар туркуми. Бўйи 60—70 см. Пояси бир нечта, сершох. Барглари кулранг ёки яшил. Гуллари сарғиш-оқ, шохининг учида. Меваси думалоқ кўсакча. 6 тури маълум. Ўзбекистонда 1 тури (Р. harmala) ўсади. Чўл ва ярим чўлларда, аҳоли яшайдиган ерларда, экинлар орасида ва тоғ ён бағирларида учрайди. Таркибида алкалоидлар (гармин, гар-малин, пеганин ва б.), ёғ, бўёқ ва б. моддалар бор. Табобатда қадимдан турли касалликлар (тутқаноқ, томоқ оғриғи, захм)нн даволашда, сийдик ҳайдовчи, терлатувчи восита сифатида ишлатилади. Уруғидан жун газлама ва шойилар учун бўёқ олинади.
Бадбўй исларни йўқотиш, гўё ҳар хил офатларни қайтариш мақсадида ҳам И.дан фойдаланилади (қ. Исириқ солиш).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.