Isitiş
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 295-b. — ziyouz.com
Isitiş — turar joylar, sanoat binolari, muassasalar va b. jamoat binolarini yilning sovuq paytlarida sun'iy isitişga doir tadbirlar majmui. Kişilar özini yaxşi his qilişi, texnologik jarayonlar meyorida ötişi, jixrzlar, materiallar, mahsulotlar va b. yaxşi saklanişi uçun xona t-rasi mö'tadil (turar joylarda + 18°, tomoşa zallarida +16°, kasallar operatsiya qilinadigan xonalarda +25° va h.k.) bölişi kerak.
I. qurilmalari majmui isitiş tizimi deb ataladi. U mahalliy va markaziy I.ga bölinadi. Peçka, gaz va elektr qurilmalar yordamida I. mahalliy isitiş tizimiga kiradi. Markaziy isitiş tizimi issiqlik generatori (qozon), qiziş asboblari (radiatorlar, reyestrlar) va issiklik yöllari (quvurlar) dan iborat. Issiklik generatorida yoqilği (kömir, gaz, ba'zan, mazut va b.) yonganda issiklik eltuvçi (suv, buğ yoki havo) qiziydi. U quvur orqali borib, qiziş asboblarini, ular esa xona havosini qizdiradi. Qozondagi suv t-rasini özgartirib, xona t-rasini bir meyorda saklaş mumkin. Issikdik eltuvçi turiga qarab, markaziy I. suv bilan isitiş, buğ bilan isitiş va havo bilan isitiş xillariga bölinadi. Bitta generator bir yoki bir neça binoni isitadi. Binolar guruhi tuman qozonxonasidan yoki issiklik elektr markazidan isitilişi va issiq suv b-n ta'minlanişi mumkin. Suv b-n isitiş va havo b-n isitiş tizimlari turar joylar, öquv muassasalari, kasalxonalar, boğça, yasli va b. binolarni I.da, buğ b-n isitiş organik çang ajralmaydigan korxona binolarinigina I.da qöllanadi. Bulardan taşkari, gaz b-n isitiş, elektr b-n isitiş, aralaş (kombinatsiyalaşgan) isitiş, nur bilan isitişpzm ham foydalaniladi. Yirik panelli binolarda radiatorlar, quvurlar devor yoki pol orasiga örnatiladi. Kam qavatli va yakka (xususiy) binolarni isitişda peç bilan isitiş usulidan foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИСИТИШ — турар жойлар, саноат бинолари, муассасалар ва б. жамоат биноларини йилнинг совуқ пайтларида сунъий иситишга доир тадбирлар мажмуи. Кишилар ўзини яхши ҳис қилиши, технологик жараёнлар меъёрида ўтиши, жихрзлар, материаллар, маҳсулотлар ва б. яхши сакланиши учун хона т-раси мўътадил (турар жойларда + 18°, томоша залларида +16°, касаллар операция қилинадиган хоналарда +25° ва ҳ.к.) бўлиши керак.
И. қурилмалари мажмуи иситиш тизими деб аталади. У маҳаллий ва марказий И.га бўлинади. Печка, газ ва электр қурилмалар ёрдамида И. маҳаллий иситиш тизимига киради. Марказий иситиш тизими иссиқлик генератори (қозон), қизиш асбоблари (радиаторлар, реестрлар) ва иссиклик йўллари (қувурлар) дан иборат. Иссиклик генераторида ёқилғи (кўмир, газ, баъзан, мазут ва б.) ёнганда иссиклик элтувчи (сув, буғ ёки ҳаво) қизийди. У қувур орқали бориб, қизиш асбобларини, улар эса хона ҳавосини қиздиради. Қозондаги сув т-расини ўзгартириб, хона т-расини бир меъёрда саклаш мумкин. Иссикдик элтувчи турига қараб, марказий И. сув билан иситиш, буғ билан иситиш ва ҳаво билан иситиш хилларига бўлинади. Битта генератор бир ёки бир неча бинони иситади. Бинолар гуруҳи туман қозонхонасидан ёки иссиклик электр марказидан иситилиши ва иссиқ сув б-н таъминланиши мумкин. Сув б-н иситиш ва ҳаво б-н иситиш тизимлари турар жойлар, ўқув муассасалари, касалхоналар, боғча, ясли ва б. биноларни И.да, буғ б-н иситиш органик чанг ажралмайдиган корхона биноларинигина И.да қўлланади. Булардан ташкари, газ б-н иситиш, электр б-н иситиш, аралаш (комбинациялашган) иситиш, нур билан иситишпзм ҳам фойдаланилади. Йирик панелли биноларда радиаторлар, қувурлар девор ёки пол орасига ўрнатилади. Кам қаватли ва якка (хусусий) биноларни иситишда печь билан иситиш усулидан фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.