Islimiy

Islimiy — ösimliksimon şakldagi takrorlanuvçi taqsimlardan tuzilgan asosiy naqş turi. Naqş asosini tanob, band, barg, butalar taşkil etadi. I. bir-biriga uzluksiz ulanib, öralib ketadigan çirmoviqsimon, ösimliksimon naqşlarning takrorlanişidan taşkil topadi. Şuning uçun ba'zan ustalar uni örama yoki ösimliksimon naqş deb ham ataydilar. I. naqşning xillari köp, u qaysi şakl b-n töldirilsa, naqş şu şaklning nomi b-n ataladi: I. barg, I. bar-gak, I. bofta, I. gul, I. zanjira, I. madohil, I. mehrob va b. yuzdan ortiq sodda va murakkab turlari mavjud. Bu naqş turlari yanada köpayib bormoqda. I. naqşlarning hunarmandlik rivojlangan şaharlar nomlari b-n atalgan xillari ham bor: Isfahoni I., Arabi I., Maşhadi I. va b. Turli davrlarda yaşagan xalq ustalari yangi-yangi I. xillarini yaratgan va buyumlar be-zagi (gançkorlik, naqqoşlik, yoğoç öymakorligi, miskarlik, zardözlik, kulolçilik, gilamçilik, kaştadözlik va b.)da keng qöllagan. Şuningdek, uni yanada jozibali qiliş maqsadida naqşlarda qöşimça materiallardan foydalanilgan. Mas, zargarlik, kan-dakorlik, miskarlikda qimmatbaho toşlar, qahrabo va b. qadalgan. Bu uslub Örta Osiyo, Yaqin Şarq, Hindiston, Eron, Turkiya, Afğoniston ustalari tomonidan keng foydalanilgan. I. naqşning naqqoşdan katta tajri-ba va mahorat talab qiladigan murakkab xillari ham bor. Xiva (Paxlavon Mahmud maqbarasi gumbaz osti bağallari), Buxoro, Samarqand (Registon ansambli, Şerdor Madrasa ravoği, mehrobi), Toşkent, Qöqon, Marğilon, Andijon şaharlarida yoğoç uymakori (A. Abdurahimov va b.), miskar (Abdulla hoji va b.), zardöz (N. Aminov va b.), gançkor, kaştadöz ustalar işlarida keng qöllanilgan, hozir ham I. naqşlardan keng foydalaniladi. Xalq ustalaridan S. Maxmudov, J. Hakimov, T. Töxtaxöjayev, O. Fayzullayev, N. Ibrohimov, M. Usmonov, K. Karimov va b.ning ijodlarida buni köriş mumkin. Şuningdek, kitob va jur.larni bezaşda ham I. naqş xillari keng qöllaniladi. Bu soxdda grafik rassom I. Ikromovnsng xizmati katta.