Ismaloq
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 323-b. — ziyouz.com
Ismaloq (Spinacia) — şöradoşlar (şöragullilar oilasi)ga mansub bir yoki ikki yillik ösimliklar turku-mi, sabzavot ekini. I. ikki jinsli (aksariyat, ikki uyli), sovuqqa çidamli, tez yetiladigan ösimlik. AQŞ, Kanada, Yevrosiyoda, jumladan, Özbekistonda poliz I. (S. oleracea L.) turi sabzavot sifatida östiriladi. Dalaga erta bahorda ekiladi. Uruği 3—4 kunda kökarib çiqadi. Unib çiqqanidan keyin 30—45 kunda barglari iste'molga tayyor böladi (ovqatga işlatiladi). Hosildorligi 150—300 s/ga. Çöçqatikan (S. turkestanica Iljin) turi ekinzorlarda va toğ yon bağirlaridagi ötloqlarda begona öt tarzida uçraydi. Böyi 60 sm, barglari patsimon qirqilgan, poyaning pastki qismidagilari bandli, qolganlari bandsiz, ketma-ket joylaşgan. Mevasi — tikanli töpme-va. I. unib çiqqanidan keyin 30—40 kunda maysasi, 90—100 kunda uruği yetiladi. 8—9° sovuqqa çidamli. Tarki-bida karotin, vitamin V, B2, S, organik kislotalar bölib, xalq tabobatida siydik haydovçi dori sifatida hamda kamqonlik, raxit kasalliklariga qöllaniladi. Bargidan gidrolizlab olingan maxsus oqsil modda me-ditsinada me'da osti bezi faoliyatini kuçaytiruvçi vosita sifatida işlatiladi, barglari bahorda, vitaminlarga boy bölib, undan somsa va b. taomlar tayyorlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИСМАЛОҚ (Spinacia) — шўрадошлар (шўрагуллилар оиласи)га мансуб бир ёки икки йиллик ўсимликлар турку-ми, сабзавот экини. И. икки жинсли (аксарият, икки уйли), совуққа чидамли, тез етиладиган ўсимлик. АҚШ, Канада, Евросиёда, жумладан, Ўзбекистонда полиз И. (S. oleracea L.) тури сабзавот сифатида ўстирилади. Далага эрта баҳорда экилади. Уруғи 3—4 кунда кўкариб чиқади. Униб чиққанидан кейин 30—45 кунда барглари истеъмолга тайёр бўлади (овқатга ишлатилади). Ҳосилдорлиги 150—300 ц/га. Чўчқатикан (S. turkestanica Iljin) тури экинзорларда ва тоғ ён бағирларидаги ўтлоқларда бегона ўт тарзида учрайди. Бўйи 60 см, барглари патсимон қирқилган, поянинг пастки қисмидагилари бандли, қолганлари бандсиз, кетма-кет жойлашган. Меваси — тиканли тўпме-ва. И. униб чиққанидан кейин 30—40 кунда майсаси, 90—100 кунда уруғи етилади. 8—9° совуққа чидамли. Тарки-бида каротин, витамин В, В2, С, органик кислоталар бўлиб, халқ табобатида сийдик ҳайдовчи дори сифатида ҳамда камқонлик, рахит касалликларига қўлланилади. Баргидан гидролизлаб олинган махсус оқсил модда ме-дицинада меъда ости бези фаолиятини кучайтирувчи восита сифатида ишлатилади, барглари баҳорда, витаминларга бой бўлиб, ундан сомса ва б. таомлар тайёрланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.