Ismoiliylar davlati
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 328-b. — ziyouz.com
Ismoiliylar davlati - 1090 y. ismoiliylar tuzgan davlat. Markazi Alamut bölgan. Unga Eron, Suriya va Ozarbayjondagi bir neça viloyat, şahar va qal'alar kirgan. I. d. yaxlit hududga birlaşmagan edi. Bu davlat haşşo-şiylar harakati natijasida vujudga kelgan. I. d. asosçisi Hasan ibn Sab-boh (1124 y. vafot etgan) va uning avlodlari çeklanmagan siyosiy hamda ma'naviy huquqqa ega bölgan. Mahalliy va xalqaro savdo yölida joylaşgan Köhiston viloyati I. d.ning taraq-qiy etgan qismi edi. Eng yaxşi yaylov va yerlarning, karvonlardan keladigan bojlarning köpligi tufayli I. d. iqtisodi tez rivojlandi. Ammo mulkiy tengsizlikning ösib borişi b-n I. d.da siyosiy kuraş avj oldi. 13-a.ning 1 -çoragida I. d. tepasida turgan xalqçil guruh xorazmşoh Jaloliddin Manguberdini möğullarga qarşi kura-şini qöllab-quvvatlagan. Biroq key-inçalik I. d.dagi içki qaramaqarşilikdan foydalangan möğullar Alamutni (1256), I. d.ning Suriyadagi mulklarini esa mamluklar egalladi.
Ad.: Bosvort K. E., Musulmanskiye dinastii, M., 1971; Istoriya stran zarubejnoy Azii v sredniye veka, M., 1970.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИСМОИЛИЙЛАР ДАВЛАТИ - 1090 й. исмоилийлар тузган давлат. Маркази Аламут бўлган. Унга Эрон, Сурия ва Озарбайжондаги бир неча вилоят, шаҳар ва қалъалар кирган. И. д. яхлит ҳудудга бирлашмаган эди. Бу давлат ҳашшо-шийлар ҳаракати натижасида вужудга келган. И. д. асосчиси Ҳасан ибн Саб-боҳ (1124 й. вафот этган) ва унинг авлодлари чекланмаган сиёсий ҳамда маънавий ҳуқуққа эга бўлган. Маҳаллий ва халқаро савдо йўлида жойлашган Кўҳистон вилояти И. д.нинг тарақ-қий этган қисми эди. Энг яхши яйлов ва ерларнинг, карвонлардан келадиган божларнинг кўплиги туфайли И. д. иқтисоди тез ривожланди. Аммо мулкий тенгсизликнинг ўсиб бориши б-н И. д.да сиёсий кураш авж олди. 13-а.нинг 1 -чорагида И. д. тепасида турган халқчил гуруҳ хоразмшоҳ Жалолиддин Мангубердини мўғулларга қарши кура-шини қўллаб-қувватлаган. Бироқ кей-инчалик И. д.даги ички қарамақаршиликдан фойдаланган мўғуллар Аламутни (1256), И. д.нинг Суриядаги мулкларини эса мамлуклар эгаллади.
Ад.: Босворт К. Э., Мусульманские династии, М., 1971; История стран зарубежной Азии в средние века, М., 1970.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.