Issiqbardoşlik
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 352-b. — ziyouz.com
Issiqbardoşlik - konstruksion materiallar (metallar, keramika, polimer va b.) ning yuqori tralarda mexanik zöriqişlar ta'sirida deformatsi-yalaniş va yemirilişiga qarşilik körsatiş xossasi. Asosan, yoyiluvçanlik çegarasi va uzok, muddat mustahkamligini yöqotmasligi b-n belgilanadi. Ma-teriallarning kimeviy tarkibini tanlab, ularga kerakli struktura berib (termik yoki termomexanik işlov berib), I. xossasiga erişiladi. Olovbardoşlik b-n bir katorda I. materiallarning asosiy yaroqlilik mezoni hisoblanadi. Pölat, nikel, temir, kobalt asosidagi qotişmalar, qiyin eriydigan metallar va ular asosidagi qotişmalar I. xu-susiyatiga ega böladi. Mac, pölat 200° dan yuqori t-rada böşatilganda (böşatiş — kritik t-ragaça qizdirib, key-in asta-sekin sovitiş) pölatning qat-tiqligi tez pasayadi. Agar pölatga max-sus karbid hosil qiladigan miqdorda biror element (Gr, V, Mo, W) qöşil-ca, pölatning I. xossasi yaxşilanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИССИҚБАРДОШЛИК - конструкцион материаллар (металлар, керамика, полимер ва б.) нинг юқори траларда механик зўриқишлар таъсирида деформаци-яланиш ва емирилишига қаршилик кўрсатиш хоссаси. Асосан, ёйилувчанлик чегараси ва узок, муддат мустаҳкамлигини йўқотмаслиги б-н белгиланади. Ма-териалларнинг кимевий таркибини танлаб, уларга керакли структура бериб (термик ёки термомеханик ишлов бериб), И. хоссасига эришилади. Оловбардошлик б-н бир каторда И. материалларнинг асосий яроқлилик мезони ҳисобланади. Пўлат, никель, темир, кобальт асосидаги қотишмалар, қийин эрийдиган металлар ва улар асосидаги қотишмалар И. ху-сусиятига эга бўлади. Mac, пўлат 200° дан юқори т-рада бўшатилганда (бўшатиш — критик т-рагача қиздириб, кей-ин аста-секин совитиш) пўлатнинг қат-тиқлиги тез пасаяди. Агар пўлатга мах-сус карбид ҳосил қиладиган миқдорда бирор элемент (Gr, V, Mo, W) қўшил-ca, пўлатнинг И. хоссаси яхшиланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.