Issiqköl

Issiqköl — Şim. Tyanşandagi oqmas köl, Qirğizistonning şim. şarqiy qismida. Dunyodagi eng yirik toğ köllaridan biri. 1608 m balandlikda, Issiqköl soyligida, şim. da Kungay Olatov va jan. da Terskay Ola-tov tizmalari orasida. Mayd. 6326 km2 (ba'zi manbalarda 6330 km2), uz. 178 km, eni 60 km, çuq. 668 m gaça (ba'zi manbalarda 702 m gaça), örtaça çuq. 278 m, suv hajmi 1738 km3. I. ga 50 dan ortiq daryo quyiladi. Eng yirik daryolari: Jirğalan, Tup (şarq tomondan quyiladi), maydalari — Qoraqöl, Qizil-suv, Juka, Oqsuv, Köksuv. I. havzasining mayd. 21,9 ming km2. Iqlimi iliq, quruq, mö'tadil. Sohilda iyulning örtaça t-rasi 16—17°, yanv. niki ğarbda — 2° dan — 3°gaça, şarqda — 4° dan —7°gaça. I. ustiga yiliga 250 mm, ğarbda 110 mm, şarqda 470 mm yoğin tuşadi. I. dan 700 mm ça suv buğlanadi. Fapbida va şarqida tez-tez kuçli şa-mollar bölib turadi. Şamol esganda tölqinlar bal. 3—4 m gaça böladi. Suv sathi yiliga 10— 50 sm özgarib turadi. Suv yuzasining t-rasi yanv. da 2—3°, iyul va avg. da 19—20°, 100 m dan çu-qurda yil böyi 3,5—4°. Qattiq qişda faqat qöltiqlar muzlaydi. Suvi yaşil rangda (tinikligi 12 m dan ortiq), şörroq (5,8%o), içiş va suğoriş uçun yaramaydi. 20 dan ortiq baliq turi bor. I. qöltiqlarida va ğarbida yiliga 20— 50 ming suzuvçi parrandalar qişlaydi. 1958 y. da Issiqköl qöriqxonasi taşkil etilgan. I. da muntazam yuk va yölovçi taşuvçi kemalar qatnab turadi. Asosiy portlari: Baliqçi, Qo-raqöl pristani. Aholisi q. x. (dehqonçilik, çorvaçilik, boğdorçilik), şuningdek, baliq ovlaş b-n şuğullanadi. I. ning şim. sohilida Çölponota, jan. sohilğida esa Tamğa kurortlari joylaşgan. Turizm rivojlangan.