Issiqlik reaktori
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 357-b. — ziyouz.com
Issiqlik reaktori - yadro yoqilğisining böliniş reaksiyasi köpinça issiklik yoki sekin neytronlar b-n vujudga keladigan yadro reaktori. I. r. ning tez reaktorlardan farqi I. r. ning faol (aktiv) zonasida neytronlarni samarali sekinlaştirgiç (suv, oğir suv, grafit va b.) borligidir. Bu muhitda yadro yoqilgisi tabiiy uran yoki 235U, 239U, yohud 233U ham böladi. Özaklarida yadro yoqilğisi bölgan issiklik ajratuvçi elementlardan taşqari bu zonada yutuvçi elementlari bölgan boşqariş sterjenlari joylaştiriladi. Aktiv zonali neytronlar qaytargiç (berilliyli, grafitli va b.) b-n öraladi. Yadro yoqil-ğisini sovituvçi issiklik eltgiçlar sifatida, asosan, suv (oğir suv), geliy, karbonat angidrid, organik suyukliklar işlatiladi. Atom yadrolarining bölinişi, asosan, tez neytronlar hisobiga yuz beradigan tez reaktorlarga nisbatan issiklik (sekin) neytronli reaktorlarda yadro yoqilği-sining kritik massasi kiçik, konst-ruksiyasi sodda bölib, dunyoning barça mamlakatlarida qöllaniladi. I. r. ning energetik va tadqiqot xillari bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИССИҚЛИК РЕАКТОРИ - ядро ёқилғисининг бўлиниш реакцияси кўпинча иссиклик ёки секин нейтронлар б-н вужудга келадиган ядро реактори. И. р. нинг тез реакторлардан фарқи И. р. нинг фаол (актив) зонасида нейтронларни самарали секинлаштиргич (сув, оғир сув, графит ва б.) борлигидир. Бу муҳитда ядро ёқилгиси табиий уран ёки 235U, 239U, ёҳуд 233U ҳам бўлади. Ўзакларида ядро ёқилғиси бўлган иссиклик ажратувчи элементлардан ташқари бу зонада ютувчи элементлари бўлган бошқариш стерженлари жойлаштирилади. Актив зонали нейтронлар қайтаргич (бериллийли, графитли ва б.) б-н ўралади. Ядро ёқил-ғисини совитувчи иссиклик элтгичлар сифатида, асосан, сув (оғир сув), гелий, карбонат ангидрид, органик суюкликлар ишлатилади. Атом ядроларининг бўлиниши, асосан, тез нейтронлар ҳисобига юз берадиган тез реакторларга нисбатан иссиклик (секин) нейтронли реакторларда ядро ёқилғи-сининг критик массаси кичик, конст-рукцияси содда бўлиб, дунёнинг барча мамлакатларида қўлланилади. И. р. нинг энергетик ва тадқиқот хиллари бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.