Iste'dod
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 367-b. — ziyouz.com
Iste'dod ISTE'DOD, talant — nihoyatda zör qobiliyat, biror sohada yuksak darajadagi layoqat. U idrok, tasavvur, tafakkur, xotira, kuzatuvçanlik benihoya ösganligida, voqeahodisalarning yangi qirralarini, ularning zamiridagi murakkab aloqadorlikni kaşf etişda körinadi. Kişining bilimlarni özlaştirişi, nazariy va amaliy masalalarni hal etişi, ijodi, öz bilimi va malakalarini turmuşga tatbiq qila bilişidan uning I. ini biliş mumkin. I. haqida turli nazariyalar mavjud. Ularga köra, I. xudo tomonidan beriladi; irsiyat orqali ötadi; tarbiya orqali paydo qilinadi; insondagi tabiiy, tugma anatomik-fiziologik layoqat muayyan faoliyatda şakllanadi va rivojlanadi.
I. insonning ma'lum faoliyati turida özini namoyon etadi. Bilim, könikma, malaka, tajribalar I. rivojida katta rol öynaydi. Qobiliyat yoki layoqat ösişiga ijtimoiy şaroit yaratilganda, uni tarbiyalab kamolga yetkazilgandagina I. yuzaga çiqadi, I. ga şaxsning mehnatsevarligi ham qöşilgan taqdirda yangilik va kaşfiyot paydo böladi. Daho I. ning yuksak namunasi hisoblanadi. Daho egasi ba-tamom yangilik ijod etib, öz sohasida original yönaliş yaratadi.
Ad.: Mahmudov T., Talant xudojnika i obşestvo, T., 1972.
Tilab Mahmudov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИСТЕЪДОД, талант — ниҳоятда зўр қобилият, бирор соҳада юксак даражадаги лаёқат. У идрок, тасаввур, тафаккур, хотира, кузатувчанлик бениҳоя ўсганлигида, воқеаҳодисаларнинг янги қирраларини, уларнинг замиридаги мураккаб алоқадорликни кашф этишда кўринади. Кишининг билимларни ўзлаштириши, назарий ва амалий масалаларни ҳал этиши, ижоди, ўз билими ва малакаларини турмушга татбиқ қила билишидан унинг И. ини билиш мумкин. И. ҳақида турли назариялар мавжуд. Уларга кўра, И. худо томонидан берилади; ирсият орқали ўтади; тарбия орқали пайдо қилинади; инсондаги табиий, тугма анатомик-физиологик лаёқат муайян фаолиятда шаклланади ва ривожланади.
И. инсоннинг маълум фаолияти турида ўзини намоён этади. Билим, кўникма, малака, тажрибалар И. ривожида катта роль ўйнайди. Қобилият ёки лаёқат ўсишига ижтимоий шароит яратилганда, уни тарбиялаб камолга етказилгандагина И. юзага чиқади, И. га шахснинг меҳнатсеварлиги ҳам қўшилган тақдирда янгилик ва кашфиёт пайдо бўлади. Даҳо И. нинг юксак намунаси ҳисобланади. Даҳо эгаси ба-тамом янгилик ижод этиб, ўз соҳасида оригинал йўналиш яратади.
Ад.: Маҳмудов Т., Талант художника и обшество, Т., 1972.
Тилаб Маҳмудов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.