Iste'mol fondi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 370-b. — ziyouz.com
Iste'mol fondi — muayyan vaqt (mas, bir yil) da yaratilgan mahsulot va xizmatlarning aholi joriy iste'-moliga sarflanadigan qismi; maqsulot va xizmatdar vazifasiga kura iste'mol buyumlari va işlab çiqariş vo-sitalari (resurelar) dan iborat buladi. Birinçi qism hisobidan I. f. şakllanadi. Ammo, uning pul-qiymat şakli ham bölib, bu iste'molga möljallangan mahsulot va xizmatlarning bozor narxidagi qiymatidir. I. f. ğoyat xilma-xil va tenglaştirib bulmaydigan tovarlardan iborat bölganidan, moddiy ölçamlarda emas, balki qiymat şaklida hisoblanadi. I. f. hajmi mamlakatning i.ç. qudrati va yalpi milliy mahsulotning taqsimlani-şiga boğliq (mas, 1996 y. AQŞ mahsuloti 7,4 trln. dollar, Yaponiyaniki 5,1 trln. dollarga teng buldi. Ammo, I. f. AQŞda şu mahsulotning 7,8%, Yapo-niyada esa 65% dan iborat buldi, çunki bunda investitsiya uluşi katta.) I. f. jon boşiga hisoblangan hajmi aholi farovonligining asosiy kursatkiçi hisoblanadi. Bu körsatkiç milliy investitsiya hajmiga boğliq. Agar mamlakatga xorijiy investitsiyalar qança köp kirib kelsa, milliy investitsiyani qisqartiriş hisobidan I. f.ni oşiriş ehtimoli şunça katta buladi. I. f., qamrov darajasiga kura, umummamlakat darajasidagi I. f. (davlat byudjeti vositasida şakllanadi va ijtimoiy fondlar şaklini oladi), firma va xujaliklar darajasidagi I. f. (korporativ guruhiy fondlar şaklida) va xonadon darajasidagi I.f. ga (individual fondlar şaklida bölib, xonadonning iste'mol byudjetida namoyon böladi) ajraladi. Oila daromadi I.f. (oila daromadining ehtiyojni qondirişga ketgan qismi) va jamğariş fondi (oila daromadining jamğarma qismi)ga bulinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИСТЕЪМОЛ ФОНДИ — муайян вақт (мас, бир йил) да яратилган маҳсулот ва хизматларнинг аҳоли жорий истеъ-молига сарфланадиган қисми; мақсулот ва хизматдар вазифасига кура истеъмол буюмлари ва ишлаб чиқариш во-ситалари (ресурелар) дан иборат булади. Биринчи қисм ҳисобидан И. ф. шаклланади. Аммо, унинг пул-қиймат шакли ҳам бўлиб, бу истеъмолга мўлжалланган маҳсулот ва хизматларнинг бозор нархидаги қийматидир. И. ф. ғоят хилма-хил ва тенглаштириб булмайдиган товарлардан иборат бўлганидан, моддий ўлчамларда эмас, балки қиймат шаклида ҳисобланади. И. ф. ҳажми мамлакатнинг и.ч. қудрати ва ялпи миллий маҳсулотнинг тақсимлани-шига боғлиқ (мас, 1996 й. АҚШ маҳсулоти 7,4 трлн. доллар, Японияники 5,1 трлн. долларга тенг булди. Аммо, И. ф. АҚШда шу маҳсулотнинг 7,8%, Япо-нияда эса 65% дан иборат булди, чунки бунда инвестиция улуши катта.) И. ф. жон бошига ҳисобланган ҳажми аҳоли фаровонлигининг асосий курсаткичи ҳисобланади. Бу кўрсаткич миллий инвестиция ҳажмига боғлиқ. Агар мамлакатга хорижий инвестициялар қанча кўп кириб келса, миллий инвестицияни қисқартириш ҳисобидан И. ф.ни ошириш эҳтимоли шунча катта булади. И. ф., қамров даражасига кура, умуммамлакат даражасидаги И. ф. (давлат бюджети воситасида шаклланади ва ижтимоий фондлар шаклини олади), фирма ва хужаликлар даражасидаги И. ф. (корпоратив гуруҳий фондлар шаклида) ва хонадон даражасидаги И.ф. га (индивидуал фондлар шаклида бўлиб, хонадоннинг истеъмол бюджетида намоён бўлади) ажралади. Оила даромади И.ф. (оила даромадининг эҳтиёжни қондиришга кетган қисми) ва жамғариш фонди (оила даромадининг жамғарма қисми)га булинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.