Iste'molçilar jamiyati
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 370–371-b. — ziyouz.com
Iste'molçilar jamiyati - iste'molçilar manfaatini himoya qiluvçi nodavlat, jamoa uyuşmasi, bozorning zarur unsurlaridan biri. I. j. iste'molçi — xaridorlar taşabbusi b-n taşkil etiladi. Uning maqsadi iste'molçilarni tovar va xizmatlar bozorida uçrab turadigan qalloblikdan himoya qilişdir. I. j. nazoratçilari savdo-sotikdagi tovarlar sifa-tining sertifikatlarga mosligini, oziq-ovqat, doridarmonlarning iste'mol etiş muhlati ötib ketmaganligini, ularning ekologik tozaligini, inson salomatligiga zarar keltiriş ehtimollarini, tovarlarni (ay-niqsa texnikaviy) iste'mol etiş xavfsizligini tekşiradilar. Bu sohada qonunbuzarlik uçrasa, tovar sotuvçilarni sud javobgarligiga tortadilar. I.j. taraqqiy etgan bozor tizimiga xos bulib, ularning faoliyati iste'mol samarasini oşiradi, tovarlar va xizmatlarning sifatli bölişini ta'minlaydi. Bu b-n bozor iqtisodiyo-tining ijtimoiy yunaltirilgan buli-şiga kömak beradi, mahsulot sifatini oşiriş orqali raqobatga yöl oçadi. I.j. maqsad-vazifalari, taşkiliy tuzilişi va işlaş qoidalari belgilangan Nizom asosida, iste'molçilarning manfaatlarini himoya qiluvçi qonunlar, qukumat qarorlari hamda xalqaro standartlarga muvofiq iş yuritadi. Özbekistonda I.j. Özbekiston Respublikasining «Iste'molçilarning huquqlarini qimoya qiliş töğrisida» (1996.26 apr.) qonuniga muvofiq, 1997Y. dan taşkil topa boşladi. 1999 y. da Özbekiston iste'molçilarning huquklarini qimoya qiliş jamiyatlari federatsiyasi tuzildi. Federatsiya tarkibida 11 viloyat va Toşkent ş. iste'molçilar jamiyatlari birlaşmalari bor. Tumanlarda I.j. lari, mahallalarda, korxona, taşkilotlarda tayanç punktlari iş olib boradi. I.j. ga fuqarolar yakka tarkibda a'zo bölib kiradilar. Özbekiston iste'molçilar huquqlarini himoya qiliş jamiyatlari 200 mingdan ortiq a'zoga ega (2002).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИСТЕЪМОЛЧИЛАР ЖАМИЯТИ - истеъмолчилар манфаатини ҳимоя қилувчи нодавлат, жамоа уюшмаси, бозорнинг зарур унсурларидан бири. И. ж. истеъмолчи — харидорлар ташаббуси б-н ташкил этилади. Унинг мақсади истеъмолчиларни товар ва хизматлар бозорида учраб турадиган қаллобликдан ҳимоя қилишдир. И. ж. назоратчилари савдо-сотикдаги товарлар сифа-тининг сертификатларга мослигини, озиқ-овқат, доридармонларнинг истеъмол этиш муҳлати ўтиб кетмаганлигини, уларнинг экологик тозалигини, инсон саломатлигига зарар келтириш эҳтимолларини, товарларни (ай-ниқса техникавий) истеъмол этиш хавфсизлигини текширадилар. Бу соҳада қонунбузарлик учраса, товар сотувчиларни суд жавобгарлигига тортадилар. И.ж. тараққий этган бозор тизимига хос булиб, уларнинг фаолияти истеъмол самарасини оширади, товарлар ва хизматларнинг сифатли бўлишини таъминлайди. Бу б-н бозор иқтисодиё-тининг ижтимоий йуналтирилган були-шига кўмак беради, маҳсулот сифатини ошириш орқали рақобатга йўл очади. И.ж. мақсад-вазифалари, ташкилий тузилиши ва ишлаш қоидалари белгиланган Низом асосида, истеъмолчиларнинг манфаатларини ҳимоя қилувчи қонунлар, қукумат қарорлари ҳамда халқаро стандартларга мувофиқ иш юритади. Ўзбекистонда И.ж. Ўзбекистон Республикасининг «Истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини қимоя қилиш тўғрисида» (1996.26 апр.) қонунига мувофиқ, 1997Й. дан ташкил топа бошлади. 1999 й. да Ўзбекистон истеъмолчиларнинг ҳуқукларини қимоя қилиш жамиятлари федерацияси тузилди. Федерация таркибида 11 вилоят ва Тошкент ш. истеъмолчилар жамиятлари бирлашмалари бор. Туманларда И.ж. лари, маҳаллаларда, корхона, ташкилотларда таянч пунктлари иш олиб боради. И.ж. га фуқаролар якка таркибда аъзо бўлиб кирадилар. Ўзбекистон истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш жамиятлари 200 мингдан ортиқ аъзога эга (2002).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.