Istiora
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 371-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 80%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Istiora (arab. — qarzga oliş), metafora — badiiy tasvir vositasi, köçim. I. 2 narsa örtasidagi öxşaşlikka asoslanadi. U öxşatilgan va öxşagan unsurlardangina taşkil to-padi. Mas, sarv qomat, ohu köz. I.da şer, yölbars va b. kuçli, jasoratli hayvonlarga xos ayrim xususiyatlar, oq, qora sifatlaridagi yaxşilik, yomonlik ma'nolari insonlarning ayrim xislatlarini ta'kidlab körsatiş uçun köçiriladi (şer yurak, oq köngil, qora qalb va h. k.).
I. badiiy asarlarda aks etayotgan narsa, voqea, hodisalarning aniq, ravşan gavdalanib turişida, obrazlar tavsiflarining yorqin berilişida, asar joziba kuçining oşişida nihoyatda muhim örin tutadi. I.ning 2 turi mavjud: 1) oçiq istiora. Mac, Mening qölim yetmagan yulduz, Tuşlarimda seni körgayman (A. Oripov). Bunda sevimli yor — ma'şuqa «yulduz»ga öxşatilgan. Öxşagan tuşirib qoldirilgan, örniga öxşatilgani berilgan; 2) yopiq istiora. Mac, Qolgan sözlar tutqizmadi öz baridan (F. Fylom). Bunda «sözlar» odamga öxşatilgan. Öxşatilgan tuşirib qoldirilgan va öxşagan berilgan.
Ad.: Qönğurov P., Özbek tilining tasviriy vositalari, T., 1977.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИСТИОРА (араб. — қарзга олиш), метафора — бадиий тасвир воситаси, кўчим. И. 2 нарса ўртасидаги ўхшашликка асосланади. У ўхшатилган ва ўхшаган унсурлардангина ташкил то-пади. Мас, сарв қомат, оҳу кўз. И.да шер, йўлбарс ва б. кучли, жасоратли ҳайвонларга хос айрим хусусиятлар, оқ, қора сифатларидаги яхшилик, ёмонлик маънолари инсонларнинг айрим хислатларини таъкидлаб кўрсатиш учун кўчирилади (шер юрак, оқ кўнгил, қора қалб ва ҳ. к.).
И. бадиий асарларда акс этаётган нарса, воқеа, ҳодисаларнинг аниқ, равшан гавдаланиб туришида, образлар тавсифларининг ёрқин берилишида, асар жозиба кучининг ошишида ниҳоятда муҳим ўрин тутади. И.нинг 2 тури мавжуд: 1) очиқ истиора. Mac, Менинг қўлим етмаган юлдуз, Тушларимда сени кўргайман (А. Орипов). Бунда севимли ёр — маъшуқа «юлдуз»га ўхшатилган. Ўхшаган тушириб қолдирилган, ўрнига ўхшатилгани берилган; 2) ёпиқ истиора. Mac, Қолган сўзлар тутқизмади ўз баридан (F. Fyлом). Бунда «сўзлар» одамга ўхшатилган. Ўхшатилган тушириб қолдирилган ва ўхшаган берилган.
Ад.: Қўнғуров P., Ўзбек тилининг тасвирий воситалари, Т., 1977.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.