Ivan Petroviç Pavlov
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 2–3-b. — ziyouz.com
Pavlov Ivan Petroviç [1849.14(26).9, Ryazan - 1936.27.2, Leningrad] — rus fiziologi; odam va hayvonlar oliy nerv faoliyati ta'limoti asosçilaridan. Rossiya FA akad. (1907); Tibbiyot-xirurgiya (Harbiy tibbiyot) akademiyasini tugatgaç (1879), SP. Botkin lab.da işladi. 1890 y.dan Harbiy tibbiyot akademiyasining prof., avval farmakologiya, keyinçalik fiziologiya kafedrasi mudiri (1896— 1924), ayni vaqtda Eksperimental tibbiyot in-tida fiziologiya bölimi boşliği. 1925 y.dan SSSR FA fiziologiya in-ti direktori. P.ga i.t. işlari olib boriş uçun 1921 y. Leningrad yaqinidagi Koltuşi (xoz. Pavlove) qişloğida ilmiytajriba styasi qurib berilgan. Ilmiy izlanişlari qon aylanişi, ovqat hazm qiliş va oliy nerv sistemasi fiziologiyasiga oid. Soğlom organizm faoliyatini örganişga imkon beruvçi surunkali eksperimentni amaliyotga tatbiq etgan. Ruhiy faoliyat asosini boş miya pöstida röy beradigan moddiy fiziologik jarayonlar taşkil etişini şartli reflekslar usuli yordamida isbotlagan. P.ning oliy nerv faoliyati fiziologiyasi (signal sistemasi, nerv sistemasi tiplari, funksiyalar lokalizatsiyasi, katta yarim şarlar işi sistemali bulişi va b.)ga oid tadqiqotlari fiziologiya, tibbiyot, psixologiya va pedagogikaning rivojlanişida katta rol öynadi. P. şartli refleksii kaşf qildi va örgandi. Uning odam uçun xos bölgan oliy nerv faoliyati, ikkinçi signal sistemasi töğrisidagi tadqiqotlari amaliy ahamiyatga ega. Nobel mukofoti laureata (1904).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАВЛОВ Иван Петрович [1849.14(26).9, Рязань - 1936.27.2, Ленинград] — рус физиологи; одам ва ҳайвонлар олий нерв фаолияти таълимоти асосчиларидан. Россия ФА акад. (1907); Тиббиёт-хирургия (Ҳарбий тиббиёт) академиясини тугатгач (1879), СП. Боткин лаб.да ишлади. 1890 й.дан Ҳарбий тиббиёт академиясининг проф., аввал фармакология, кейинчалик физиология кафедраси мудири (1896— 1924), айни вақтда Экспериментал тиббиёт ин-тида физиология бўлими бошлиғи. 1925 й.дан СССР ФА физиология ин-ти директори. П.га и.т. ишлари олиб бориш учун 1921 й. Ленинград яқинидаги Колтуши (хоз. Павлове) қишлоғида илмийтажриба стяси қуриб берилган. Илмий изланишлари қон айланиши, овқат ҳазм қилиш ва олий нерв системаси физиологиясига оид. Соғлом организм фаолиятини ўрганишга имкон берувчи сурункали экспериментни амалиётга татбиқ этган. Руҳий фаолият асосини бош мия пўстида рўй берадиган моддий физиологик жараёнлар ташкил этишини шартли рефлекслар усули ёрдамида исботлаган. П.нинг олий нерв фаолияти физиологияси (сигнал системаси, нерв системаси типлари, функциялар локализацияси, катта ярим шарлар иши системали булиши ва б.)га оид тадқиқотлари физиология, тиббиёт, психология ва педагогиканинг ривожланишида катта роль ўйнади. П. шартли рефлексии кашф қилди ва ўрганди. Унинг одам учун хос бўлган олий нерв фаолияти, иккинчи сигнал системаси тўғрисидаги тадқиқотлари амалий аҳамиятга эга. Нобель мукофоти лауреата (1904).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.