Ixneumonidlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 403-b. — ziyouz.com
Ixneumonidlar I X N Ye U M O N I D L A R (Ichneumonidae) — pardaqanotlilar turkumiga mansub parazit haşarotlar oilasi. Tanasining uz. 10—25 mm; köpinça, ipsimon möylovi uzun. Qanotlari 2 juft, ba'zan ular qisqargan böladi, qanotsizlari ham uçraydi (ayniqsa, urğoçilarida). I. liçinkasi haşarot va örgimçaklarning tuxumida, liçinkasi va ğumbaklarida parazitlik qiladi. Voyaga yetgan I. gul çangi va nektari, bitlar hamda koksidlar çiqargan suyuq şirasimon modda b-n oziklanadi. Ba'zi turlarining urğoçilari tuxum qöyiş uçun nayza sançganda ajralgan xöjayin ge-molimfasini içadi, ba'zi xrllarda faqat ovqatlaniş uçun nayza sançadi. Örta Osiyo mintaqalarida I. qamma joyda keng tarqalgan. Paxta zararkunandalari sonini tartibga solişda kuzgi tunlam qurtida parazitlik qiluvçi öroqsimon banxus (Banchus falcatorius F.) va şiddatli ambliteles (Amblyteles vadatorius He) kabi turlarining ahamiyati katta. Bulardan taşqari, meniskus (Meniscus agnatus Grav.) va diadegma (Diadegma crassicornis Grav.) kulrang don tunlamining kiçik yoşdagi kurtlarida, şu zararkunandaning tuproqdagi katta yoşli qurtlarida esa paniskus (Paniscus gracilipes Thom.) va ambliteles (Amblyteles castigator), nitobiya (Nytobia fenestralis Holmgr.) esa karam kuyasi qurtlarida, qurollangan ambli-teles (A.armatorius Forst.) karam tunlami, kuzgi tunlam va b. tunlam qurtlarida parazitlik qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
И Х Н Е У М О Н И Д Л А Р (Ichneumonidae) — пардақанотлилар туркумига мансуб паразит ҳашаротлар оиласи. Танасининг уз. 10—25 мм; кўпинча, ипсимон мўйлови узун. Қанотлари 2 жуфт, баъзан улар қисқарган бўлади, қанотсизлари ҳам учрайди (айниқса, урғочиларида). И. личинкаси ҳашарот ва ўргимчакларнинг тухумида, личинкаси ва ғумбакларида паразитлик қилади. Вояга етган И. гул чанги ва нектари, битлар ҳамда кокцидлар чиқарган суюқ ширасимон модда б-н озикланади. Баъзи турларининг урғочилари тухум қўйиш учун найза санчганда ажралган хўжайин ге-молимфасини ичади, баъзи хрлларда фақат овқатланиш учун найза санчади. Ўрта Осиё минтақаларида И. қамма жойда кенг тарқалган. Пахта зараркунандалари сонини тартибга солишда кузги тунлам қуртида паразитлик қилувчи ўроқсимон банхус (Banchus falcatorius F.) ва шиддатли амблителес (Amblyteles vadatorius He) каби турларининг аҳамияти катта. Булардан ташқари, менискус (Meniscus agnatus Grav.) ва диадегма (Diadegma crassicornis Grav.) кулранг дон тунламининг кичик ёшдаги куртларида, шу зараркунанданинг тупроқдаги катта ёшли қуртларида эса панискус (Paniscus gracilipes Thom.) ва амблителес (Amblyteles castigator), нитобия (Nytobia fenestralis Holmgr.) эса карам куяси қуртларида, қуролланган амбли-телес (A.armatorius Forst.) карам тунлами, кузги тунлам ва б. тунлам қуртларида паразитлик қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.