Iyezuitlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 55-b. — ziyouz.com
Iyezuitlar (lot. «Societas Jesu» — «Iso jamiyati») — katoliklar monaxlik ordeni a'zolari. Bu jamiyatni 1534 y.da mayda ispan dvoryani Ignatiy Loyola Parijda tuzgan va 1540 y. papa Pavel III tomonidan tasdiklangan. U öz oldiga katolitsizmni himoya qiliş va yoyiş, papalik hokimiyatini mus-tahkamlaş vazifasini qöydi, kontr-reformatsiyanit asosiy quroli bölib qoldi. I. faqat Yevropa davlatlarida emas, Hindiston, Yaponiya, Xitoy, Filippinda ham tarqaldi. 1610—1768 y.larda Paragvayda «Iyezuit davlati» mavjud böldi. I. ordenining asosiy tamoyillari: kat'iy markazlaşiş, mavqeiga qarab kiçiklarning kattalarga sözsiz böysunişi, orden boşliğining mutlaq nufuzi. I. qar qanday jinoyatni, agar u xudo yölida qilingan bölsa, oklaydi. 20-a.da I. klerikalizminng yetakçi guruhiga aylandi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИЕЗУИТЛАР (лот. «Societas Jesu» — «Исо жамияти») — католиклар монахлик ордени аъзолари. Бу жамиятни 1534 й.да майда испан дворяни Игнатий Лойола Парижда тузган ва 1540 й. папа Павел III томонидан тасдикланган. У ўз олдига католицизмни ҳимоя қилиш ва ёйиш, папалик ҳокимиятини мус-таҳкамлаш вазифасини қўйди, контр-реформациянит асосий қуроли бўлиб қолди. И. фақат Европа давлатларида эмас, Ҳиндистон, Япония, Хитой, Филиппинда ҳам тарқалди. 1610—1768 й.ларда Парагвайда «Иезуит давлати» мавжуд бўлди. И. орденининг асосий тамойиллари: катъий марказлашиш, мавқеига қараб кичикларнинг катталарга сўзсиз бўйсуниши, орден бошлиғининг мутлақ нуфузи. И. қар қандай жиноятни, агар у худо йўлида қилинган бўлса, оклайди. 20-а.да И. клерикализминнг етакчи гуруҳига айланди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.