Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Izğirin

    Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 87–88-b. — ziyouz.com

    Izğirin — Yerga yondoş havo qatlamida esadigan sovuq şamol. Izğirin uçun qulay şaroit havo harorati —5° dan past, şamol tezligi 6—8 m/s dan yuqori bölganda hosil böladi. Yer yalab esadigan I., pastda esadigan I. va umumiy I. farq qilinadi. Yer yalab va pastda esadigan I.larda ilgari yoqqan qor şamol b-n turli tomon uçadi, umumiy I.da esa yerdagi qor hamda bulutlardan yoğayotgan qor uçadi. I. vaqtida qor qoplami yuzasidan qor uçqunlari 1,5—2 m balandlikkaça kötariladi. I. qor qoplami yuzasi quruq bölganda esadi. Siklonning şim.-ğarbi, ğarbi va jan-.ğarbida hamda antitsiklonning çetlarida kuzatiladi. I. vaqtida nariroqni köriş qiyinlaşadi. I. ba'zan qor yoğib turgan paytda yuz beradi. Bu vaqtda qor uçqunlari yerdan kötarilayotgani yoki yuqoridan tuşayotganini aj-ratiş qiyin. Atmosferaning iliq fronti yaqinlaşganda şunday I. kuzatiladi.

    Toğlik hududlarda 1500 m balandlikdan boşlab har yili barqaror qor qoplami hosil bölib, bu yerda izği-rin köproq kuzatiladi. Bu, birinçi navbatda, dovonlarda va şamolga oçiq qiyaliklarda sodir böladi. Mac, Surxondaryo viloyatining baland toğlik qismida bunday kunlar soni yiliga 36 kungaça (örtaça köp yillik — 11), Ğarbiy Tyanşanda esa 30 kungaça (örtaça köp yillik —19—20 marta) yetadi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ИЗҒИРИН — Ерга ёндош ҳаво қатламида эсадиган совуқ шамол. Изғирин учун қулай шароит ҳаво ҳарорати —5° дан паст, шамол тезлиги 6—8 м/с дан юқори бўлганда ҳосил бўлади. Ер ялаб эсадиган И., пастда эсадиган И. ва умумий И. фарқ қилинади. Ер ялаб ва пастда эсадиган И.ларда илгари ёққан қор шамол б-н турли томон учади, умумий И.да эса ердаги қор ҳамда булутлардан ёғаётган қор учади. И. вақтида қор қоплами юзасидан қор учқунлари 1,5—2 м баландликкача кўтарилади. И. қор қоплами юзаси қуруқ бўлганда эсади. Циклоннинг шим.-ғарби, ғарби ва жан-.ғарбида ҳамда антициклоннинг четларида кузатилади. И. вақтида нарироқни кўриш қийинлашади. И. баъзан қор ёғиб турган пайтда юз беради. Бу вақтда қор учқунлари ердан кўтарилаётгани ёки юқоридан тушаётганини аж-ратиш қийин. Атмосферанинг илиқ фронти яқинлашганда шундай И. кузатилади.

    Тоғлик ҳудудларда 1500 м баландликдан бошлаб ҳар йили барқарор қор қоплами ҳосил бўлиб, бу ерда изғи-рин кўпроқ кузатилади. Бу, биринчи навбатда, довонларда ва шамолга очиқ қияликларда содир бўлади. Mac, Cypхондарё вилоятининг баланд тоғлик қисмида бундай кунлар сони йилига 36 кунгача (ўртача кўп йиллик — 11), Ғарбий Тяньшанда эса 30 кунгача (ўртача кўп йиллик —19—20 марта) етади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.