Izmir

Izmir — Turkiyaning ğarbidagi şahar, yirik port. Izmir elining ma'muriy markazi. Egey dengizining Izmir qöltiği sohilida. Aholisi 2,018 mln. kişi (1995). I. mil. av. 2ming yillikda bunyod etilgan va Smirna (yun. Smirne) deb atalgan. 15-a.dan Usmonli turklar saltanati tarkibida. 18-a. oxiridan I. Turkiyaning iqtisodiy va madaniy markazlaridan biri. 1919 y. 15 mayda şaharni Gretsiya askarlari okkupatsiya qildi; 1922 y. 9 sent.da ozod qilindi. 2-jahon uruşidan keyin I. porti harbiy dengiz baza-siga aylantirildi. I. Turkiyaning eksport böyiça bi-rinçi, import böyiça (Istanbuldan keyin) 2-örindagi porti. T.y. va şosse yöllar tugu-ni. Xalqaro ahami-yatga ega aeroport bor. Muhim q. x. r-nining (tamaki, paxta, uzum, zaytun, don yetiştiriladi) sanoat va savdo markazi. Töqimaçilik, oziq-ovqat, tamaki, sement, oyna-keramika, yoğoçsozlik, maşina-sozlik, kemasozlik va b. korxonalari bor. I. atrofidan lignit, simob, asbest qazib çiqariladi. Şaharda har yili xalqaro yarmarka ötkaziladi. Un-t, iqtisodiyot va savdo akademiyasi, konservatoriya, arxeologiya muzeyi bor. Qad. binolarning qoldiklari (maqbaralar, teatr, stadion va b.) sakdangan. IZO... (yun. isos — bir xil, teng) — qöşma söz bölagi bölib, özi qöşilgan sözga tenglik yoki turi, vazifasi jihatidan öxşaşlik ma'nosi ifodasini beradi (mas, izomeriya, izotoplar).