Izobarik jarayon
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 76-b. — ziyouz.com
Izobarik jarayon - bosim özgarmas bölgan şaroitda sistemada sodir böladigan fizik jarayon. I.j. sistemaning termodinamik holat diagrammasida izobara b-n tasvirlanadi. Atmosfera bosimida sodir böladigan fizik jarayonlar, jumladan, suvning isişi, oçiq idişdagi gazning qizişi yoki sovişi, moddaning ikki fazali holatidagi izotermik jarayon va köpgina kimyoviy reaksiyalar I. j.ga misol böla oladi. Yuqori va past bosimlarda moddalarning xossalarini tadqiq qilişda, issiklik maşinalarida (mas, Joul, Dizel sikllari) I. j. dan foydalaniladi.
Ideal gaz hajmi V I.j.da t-raga töğri proporsional (Gey — Lyussak qonuni). I. j.da ideal gazning bajargan işi pAV ga teng va, demak, taşqaridan olingan issiklik mikdori uning t-rasi ortişiga va iş bajarişiga sarf böladi. Şuning uçun I. j.dagi issiklik sigim Sr izohorik jarayonsatp (bu holda iş bajarilmaydi) issiklik siğim Su dan har doim katta.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИЗОБАРИК ЖАРАЁН - босим ўзгармас бўлган шароитда системада содир бўладиган физик жараён. И.ж. системанинг термодинамик ҳолат диаграммасида изобара б-н тасвирланади. Атмосфера босимида содир бўладиган физик жараёнлар, жумладан, сувнинг исиши, очиқ идишдаги газнинг қизиши ёки совиши, модданинг икки фазали ҳолатидаги изотермик жараён ва кўпгина кимёвий реакциялар И. ж.га мисол бўла олади. Юқори ва паст босимларда моддаларнинг хоссаларини тадқиқ қилишда, иссиклик машиналарида (мас, Жоуль, Дизель цикллари) И. ж. дан фойдаланилади.
Идеал газ ҳажми V И.ж.да т-рага тўғри пропорционал (Гей — Люссак қонуни). И. ж.да идеал газнинг бажарган иши pAV га тенг ва, демак, ташқаридан олинган иссиклик микдори унинг т-раси ортишига ва иш бажаришига сарф бўлади. Шунинг учун И. ж.даги иссиклик сигим Ср изоҳорик жараёнцатп (бу ҳолда иш бажарилмайди) иссиклик сиғим Су дан ҳар доим катта.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.