Izoçiziqlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 86-b. — ziyouz.com
Izoçiziqlar — geografik xaritada bir xil qiymat miqdordagi nuktalarni, mas, atm. bosimi, atm. yoğinlarining qalinligi, mikdori, havo t-rasi va h.k.ni (jadvalga qarang) birlaştiruvçi çiziqlar. Xaritagrafiyada keng qöllaniladi. I. yordamida xaritalarda muayyan hodisalarning turli tavsifi — ularning mavsumiy özgarişi, sil-jiş tezligi, davriy takrorlanişi körsatiladi.
Aromatik I.ning alifatik I.ga nisbatan reaksiyaga kirişiş xususiyati yuqori. Elektronakseptor örinbosari reaksiyaga kirişiş qobiliyatini oşiradi, elektrondonorlar esa pasaytiradi.
I. usulida tuzilgan xaritalarda çiziqlar oraliği böyalib körsatilsa (tasvirlansa) xaritalarning öquvçanligi oşadi. Aholi ziçligini tasvirlovçi xaritalar, t. y. yoki avtomagistral yöllardan bir xil masofada joylaşgan yerlar, toğli hududlarda bir xil balandlikda joylaşgan aholi soni va aholi yaşaydigan joylar soni, q.x. xaritalarida yetiştiriladigan mahsulotning hosildorligini tasvirlaşda va h.k.da bu usuldan foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИЗОЧИЗИҚЛАР — географик харитада бир хил қиймат миқдордаги нукталарни, мас, атм. босими, атм. ёғинларининг қалинлиги, микдори, ҳаво т-раси ва ҳ.к.ни (жадвалга қаранг) бирлаштирувчи чизиқлар. Харитаграфияда кенг қўлланилади. И. ёрдамида хариталарда муайян ҳодисаларнинг турли тавсифи — уларнинг мавсумий ўзгариши, сил-жиш тезлиги, даврий такрорланиши кўрсатилади.
Ароматик И.нинг алифатик И.га нисбатан реакцияга киришиш хусусияти юқори. Электронакцептор ўринбосари реакцияга киришиш қобилиятини оширади, электрондонорлар эса пасайтиради.
И. усулида тузилган хариталарда чизиқлар оралиғи бўялиб кўрсатилса (тасвирланса) хариталарнинг ўқувчанлиги ошади. Аҳоли зичлигини тасвирловчи хариталар, т. й. ёки автомагистрал йўллардан бир хил масофада жойлашган ерлар, тоғли ҳудудларда бир хил баландликда жойлашган аҳоли сони ва аҳоли яшайдиган жойлар сони, қ.х. хариталарида етиштириладиган маҳсулотнинг ҳосилдорлигини тасвирлашда ва ҳ.к.да бу усулдан фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.