Izostaziya
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 82-b. — ziyouz.com
Izostaziya (izo... va yun. stasios — teng oğirlik), izostatik muvozanat — Yer pöstiyaat toğ jinslarining muvozanat holati. Yer ka'rining muayyan çuqurligida (kompensatsiya çuqurligi 100—150 km) yuqoridagi gorizontlardan böladigan bosim barobarlaşadi. Bunga köra, Yer pusti, uning nisbatan yirik (100—200 km) bölaklari Yer pöstining ostidagi qattiq va oğirroq plastik qatlamda göyo suzib yurgandek bölib, muvozanat holatiga erişadi: Yer pusti ayrim bloklarining ziçligi va kalinligining oşişi Yer pöstining çökişiga olib keladi va, aksinça, bloklar ziçligi va qalinligining kamayişi Yer pöstining yuqoriga kö-tarilişiga sabab böladi. Gravimetri-yaning hoz. ma'lumotlari, şu jumladan, çuqur seysmik zondlaş Yer pusti yirik bloklarining köpçiligi materik va okeanlarda I. şaroitlariga mos joylaşganligidan dalolat beradi. Tektonik faol joylar bundan istisno.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИЗОСТАЗИЯ (изо... ва юн. stasios — тенг оғирлик), изостатик мувозанат — Ер пўстияат тоғ жинсларининг мувозанат ҳолати. Ер каърининг муайян чуқурлигида (компенсация чуқурлиги 100—150 км) юқоридаги горизонтлардан бўладиган босим баробарлашади. Бунга кўра, Ер пусти, унинг нисбатан йирик (100—200 км) бўлаклари Ер пўстининг остидаги қаттиқ ва оғирроқ пластик қатламда гўё сузиб юргандек бўлиб, мувозанат ҳолатига эришади: Ер пусти айрим блокларининг зичлиги ва калинлигининг ошиши Ер пўстининг чўкишига олиб келади ва, аксинча, блоклар зичлиги ва қалинлигининг камайиши Ер пўстининг юқорига кў-тарилишига сабаб бўлади. Гравиметри-янинг ҳоз. маълумотлари, шу жумладан, чуқур сейсмик зондлаш Ер пусти йирик блокларининг кўпчилиги материк ва океанларда И. шароитларига мос жойлашганлигидан далолат беради. Тектоник фаол жойлар бундан истисно.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.