Izotop effektlar

Izotop effektlar - biror elementning izotoplari örtasidagi yoki uning bir izotopi boşqa izotopiga almaşinganida modda xossalarini ifodalovçi kattaliklar qiymatining özgarişi. Radioaktiv yemiriliş vaqtida izotoplar xossalari (energiya va yemiriliş turlari)ning özgarişi I. e.ga kirmaydi. I. e. izotoplarning turli termodinamik va kinetik xossalariga boğliq, ya'ni izotoplarning oğirligi orasidagi farq qança katta bölsa, şunça aniq kuzatiladi (mas, vodorodning yengil va oğir izotoplari). Elementlar davriy sistemasining 2-davridagi yengil elementlar (Li— Ne) uçun bu farq 35% dan, 3-davridagilar (Na—Ag) uçun 20% dan, 4-, 5-davridagilar (K—Kg) va (Rb—Xe) uçun 15% dan va bulardan oğirroq elementlar uçun 10% dan oşmaydi.

Izotoplar oğirliklarining har xil bölişi spektral çiziklarning siljişiga, izotop birikmalarining ziçligi, yoruğlik sindiriş körsatkiçi, diffuziya koeffitsiyenta, ionlar soliştirma zaryadlarining özgarişiga sabab böladi. I. e. elementlarda issiqlik siğimi, issiklik ötkazuvçanlik, eriş va buğlaniş t-rasi, töyingan buğlarning elastikligi kabi termodinamik xossalarni yuzaga keltiradi. Yadro reaksiyalarida elementlar boşqa elementlarga aylanganida ham I. e. kuzatiladi. I. e. izotoplar xossalaridagi farqqa köra, izotoplarni bir-biridan ajratiş va izotop aralaşmalarda ular miqdorini aniqlaş imkonini beradi.