Izotropiya
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 85-b. — ziyouz.com
Izotropiya IZOTROPIYA, izotroplik (izo... va yun. tropos — buriliş, yönaliş) — muhit (jism) fizik xossalarining turli yunalişlarda bir xil bölişi. Xossalari barça yunalişlarda bir xil miqdor (skalyar) b-n ifodalanadigan jism izotrop jism deyiladi. Odatdagi şaroitda barça gaz, suyukliklar, amorf (smola va şişa) jismlar izotropdir.
Bir jismning özi muayyan (optik) xossalari böyiça izotrop, boşqa (mexanik) xossalari jihatdan esa ani-zotrop (noizotrop) bölişi mumkin (q. Anizotrop materialyaar). Mas, kubik sistemadagi kristall optik, is-siqlik va elektr xossalari böyiça izotrop, çunki bunday kristallda yoruğlikni sindiriş, issiqlikdan kengayiş koeffitsiyentlari va elektr ötkazuvçanligi barça yönalişlarda bir xil, birok, elastiklik moduli, uziliş mustaxkamligi turli yönalişlarda har xil (elastiklik moduli deformatsiyalovçi kuçning yönalişiga boğliq) böladi, ya'ni şu kristall bu jixatdan anizotropdir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИЗОТРОПИЯ, изотроплик (изо... ва юн. tropos — бурилиш, йўналиш) — муҳит (жисм) физик хоссаларининг турли йуналишларда бир хил бўлиши. Хоссалари барча йуналишларда бир хил миқдор (скаляр) б-н ифодаланадиган жисм изотроп жисм дейилади. Одатдаги шароитда барча газ, суюкликлар, аморф (смола ва шиша) жисмлар изотропдир.
Бир жисмнинг ўзи муайян (оптик) хоссалари бўйича изотроп, бошқа (механик) хоссалари жиҳатдан эса ани-зотроп (ноизотроп) бўлиши мумкин (қ. Анизотроп материаляар). Мас, кубик системадаги кристалл оптик, ис-сиқлик ва электр хоссалари бўйича изотроп, чунки бундай кристаллда ёруғликни синдириш, иссиқликдан кенгайиш коэффициентлари ва электр ўтказувчанлиги барча йўналишларда бир хил, бирок, эластиклик модули, узилиш мустахкамлиги турли йўналишларда ҳар хил (эластиклик модули деформацияловчи кучнинг йўналишига боғлиқ) бўлади, яъни шу кристалл бу жихатдан анизотропдир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.