Jabariylar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 2-b. — ziyouz.com
Jabariylar (arab, «jabr» sözidan — zörlik işlatiş, majbur qiliş ma'nosida) — 7-a. oxiri — 8-a. boşida islom ilohiyotida paydo bölgan oqimlardan biri. J. inson takdirini xudo mutlaq oldindan belgilab qöygan, heç qanday iroda va faoliyat erkinligi yöq, bular faqat xudoda mavjud, inson esa ana şu faoliyatni özlaştirib oliş imkoniyatiga ega, degan aqidalarni ilgari surganlar. Iroda erkinligi tarafdori bölgan qadariylarga qarşi bölganlar. Muhammad (sav) ning payğambarligini, xalifalar hukmronligini ilohiy va qonuniy deb asoslaşda, jahon uruşlarida musulmon jangçisining ölimini taqdir b-n boğlab mutaassiblikni kuçaytirişda J. ta'limotining ahamiyati katta bölgan. Şuning uçun J.ni hokimiyat tepasida turgan umaviylar qöllab-quvvatlab, ularga qarşi bölgan diniy firqa va siyosiy guruhlarni ta'qib ostiga olganlar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАБАРИЙЛАР (араб, «жабр» сўзидан — зўрлик ишлатиш, мажбур қилиш маъносида) — 7-а. охири — 8-а. бошида ислом илоҳиётида пайдо бўлган оқимлардан бири. Ж. инсон такдирини худо мутлақ олдиндан белгилаб қўйган, ҳеч қандай ирода ва фаолият эркинлиги йўқ, булар фақат худода мавжуд, инсон эса ана шу фаолиятни ўзлаштириб олиш имкониятига эга, деган ақидаларни илгари сурганлар. Ирода эркинлиги тарафдори бўлган қадарийларга қарши бўлганлар. Муҳаммад (сав) нинг пайғамбарлигини, халифалар ҳукмронлигини илоҳий ва қонуний деб асослашда, жаҳон урушларида мусулмон жангчисининг ўлимини тақдир б-н боғлаб мутаассибликни кучайтиришда Ж. таълимотининг аҳамияти катта бўлган. Шунинг учун Ж.ни ҳокимият тепасида турган умавийлар қўллаб-қувватлаб, уларга қарши бўлган диний фирқа ва сиёсий гуруҳларни таъқиб остига олганлар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.