Jabraoyoqlilar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 5-b. — ziyouz.com
Jabraoyoqlilar (Branchiopoda) eng sodda tuzilgan qisqiçbaqasimonlar kenja sinfi. Boşi (prototsefalon) kökrak böğimlari b-n quşilmagan. Fasetkali közi va nauplius közçasi bor. Bargsimon kökrak oyoklari suziş, nafas oliş va oziqni oğziga haydaş uçun xizmat qiladi. Qorni oyoqsiz, ayri b-n tugaydi. 740 ga yaqin turi bor. Çuçuk suvda yaşaydi, dengizlarda kam uçraydi. Metamorfoz orqali rivojlanadi. Liçinkasi — nauplius, metanauplius 2 turkum: bargoyoqlilar (Phyllopoda) va J. (Anostraca)ra bölinadi. J. turlarining tanasi çöziq, uz. 5 mm dan 3 sm, ba'zan 10 sm gaça. Kökrak segmentlari (11, ba'zan 17—19), odatda bir juftdan oyoklarga ega. 180 turi ma'lum. J. keng tarqalgan, çuçuk suv havzalari, kölmak suvlarda yaşaydi. Faqat artemiya şör va şörlangan suvli havzalarda uçraydi. J. — mikroskopik suv ötlari, detrit b-n oziklanadi. Köpçiligi dastlab tuxumini tuxum xaltasiga qöyadi, söngra suvga çiqaradi. Tuxumlari suv tubiga çökib, rivojlanadi. Ular uzoq, vaqt davom etadigan qurğoqçilikka va haroratning keng çegarada özgarib turişiga çidamli; şamol orqali tarqalişi mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАБРАОЁҚЛИЛАР (Branchiopoda) энг содда тузилган қисқичбақасимонлар кенжа синфи. Боши (протоцефалон) кўкрак бўғимлари б-н қушилмаган. Фасеткали кўзи ва науплиус кўзчаси бор. Баргсимон кўкрак оёклари сузиш, нафас олиш ва озиқни оғзига ҳайдаш учун хизмат қилади. Қорни оёқсиз, айри б-н тугайди. 740 га яқин тури бор. Чучук сувда яшайди, денгизларда кам учрайди. Метаморфоз орқали ривожланади. Личинкаси — науплиус, метанауплиус 2 туркум: баргоёқлилар (Phyllopoda) ва Ж. (Anostraca)ra бўлинади. Ж. турларининг танаси чўзиқ, уз. 5 мм дан 3 см, баъзан 10 см гача. Кўкрак сегментлари (11, баъзан 17—19), одатда бир жуфтдан оёкларга эга. 180 тури маълум. Ж. кенг тарқалган, чучук сув ҳавзалари, кўлмак сувларда яшайди. Фақат артемия шўр ва шўрланган сувли ҳавзаларда учрайди. Ж. — микроскопик сув ўтлари, детрит б-н озикланади. Кўпчилиги дастлаб тухумини тухум халтасига қўяди, сўнгра сувга чиқаради. Тухумлари сув тубига чўкиб, ривожланади. Улар узоқ, вақт давом этадиган қурғоқчиликка ва ҳароратнинг кенг чегарада ўзгариб туришига чидамли; шамол орқали тарқалиши мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.