Ja'far as-SODIQ

Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 100-b. — ziyouz.com

Ja'far as-SODIQ JA'FAR as-SODIQ, Ja'far ibn Muhammad Abu Abdulloh (taxm. 700— Madina — 765) — şialikdagi ja'fariylik mazhabi asosçisi, şialarning 6-imomi. «Sodiq» laqabini töğri söz bölganligi uçun olgan. J. S şajarasi ota tomondan hazrat Aliga, ona tomondan hazrat Abu Bakr Siddiqqa borib taqaladi. J. S. siyosiy faoliyatda mutlaqo qatnaşmadi, imomlikka da'vogarlik ham qilmadi. U hokimiyat uçun qurolli kuraş olib borişning duşmani edi, öz qarindoşlarining çiqişlarini (739—740 y.larda Zayd ibn Alining Kufada, 762 y. Muhammad an-Nafs az-Zakiyning Xijozda) qoraladi. Lekin diniy fanlar (hadislar, tafsir, fiqx)ni örganişda oilaviy an'anani davom ettirdi va «mö'tadil» şialarning ma'naviy rahbari bölib qoldi. U fiqx va ilohiyot masalalari muhokama qilinadigan majlislar taşkil etardi. Rasululloh avlodlari (axli bayt)ning eng közga köringan olimlaridan biriga aylanadi.

J. S. din usullarini işlab çiqqan, uning kimyoga oid bir neça risolalari bölgan.

Hoz. ba'zi musulmon ulamolari J. S. «arab ilmiy an'anasining otasi» degan fikr bildiradilar.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЖАЪФАР ас-СОДИҚ, Жаъфар ибн Муҳаммад Абу Абдуллоҳ (тахм. 700— Мадина — 765) — шиаликдаги жаъфарийлик мазҳаби асосчиси, шиаларнинг 6-имоми. «Содиқ» лақабини тўғри сўз бўлганлиги учун олган. Ж. С шажараси ота томондан ҳазрат Алига, она томондан ҳазрат Абу Бакр Сиддиққа бориб тақалади. Ж. С. сиёсий фаолиятда мутлақо қатнашмади, имомликка даъвогарлик ҳам қилмади. У ҳокимият учун қуролли кураш олиб боришнинг душмани эди, ўз қариндошларининг чиқишларини (739—740 й.ларда Зайд ибн Алининг Куфада, 762 й. Муҳаммад ан-Нафс аз-Закийнинг Хижозда) қоралади. Лекин диний фанлар (ҳадислар, тафсир, фиқх)ни ўрганишда оилавий анъанани давом эттирди ва «мўътадил» шиаларнинг маънавий раҳбари бўлиб қолди. У фиқх ва илоҳиёт масалалари муҳокама қилинадиган мажлислар ташкил этарди. Расулуллоҳ авлодлари (ахли байт)нинг энг кўзга кўринган олимларидан бирига айланади.

Ж. С. дин усулларини ишлаб чиққан, унинг кимёга оид бир неча рисолалари бўлган.

Ҳоз. баъзи мусулмон уламолари Ж. С. «араб илмий анъанасининг отаси» деган фикр билдирадилар.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.