Jahon meteorologiya taşkiloti
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 105–106-b. — ziyouz.com
Jahon meteorologiya taşkiloti (JMT) — xalqaro taşkilot, meteorologik tadqiqotlar va kuzatişlar böyiça xalqaro hamkorlikni rivojlantirişga yordam körsatiş hamda milliy meteorologik va gidrometeorologik xizmatlar işini muvofiqlaştiriş işlarini olib boradi. 1947 y. sent.da BMT huzurida taşkil etilgan. JMT tuzilişiga qadar bu işlarni 1871 y.da taşkil etilgan Xalqaro meteorologiya taşkiloti olib borgan. JMTga 150 dan ortiq, davlat a'zo (2002), Özbekiston Respublikasi 1992 y. 23 dekabrda a'zolikka qabul qilingan. JMTning oliy organi Jahon meteorologiya Kongressi bölib, 4 yilda bir marta çiqariladi. Ijroiya qömitasi 24 milliy xizmat direktorlaridan taşkil topgan va har yili kamida bir marta yiğiliş ötkazadi. JMTning 6 mintaqaviy uyuşmasi (Afrika, Osiyo, Jan. Amerika, Şim. va Markaziy Amerika, Tinç okeanning jan.-ğarbi, Yevropa) yirik geografik mintaqalardagi xizmatlar faoliyatini muvofiqlaştiradi. JMTning doimiy işlaydigan organi — kotibiyat Jeneva (Şveysariya)da joylaşgan.
Meteorologik kuzatişlarni olib boriş va standartlaş, meteorologik axborotlarni ayirboşlaş, ob-havoni prognozlaş, meteorologik tadqiqotlar va amaliy meteorologiya muammolari b-n boğliq maxsus texnikaviy masalalarni hal qiliş uçun bir neça komissiyalar taşkil etilgan. JMT milliy gidrometeorologiya xizmatlari faoliyatini yaxşilaş, Yer kurrasi aholisini oziq-ovqat b-n ta'minlaş muammosini xal etişda qatnaşiş, BMTning taşqi muhitni kuzatiş va muhofaza qiliş tuğrisidagi Konvensiyaga qat'iy amal qiliş va b.da faol iştirok etadi. Ayniqsa JMTning Jahon ob-havo xizmati dasturlari (Jahon miqyosida kuzatiş tizimi, telealoqa tizimi, meteorologik ma'lumotlarni qayta işlaş tizimi) katta amaliy ahamiyatga ega. Özbekiston Respublikasi gidrometeorologiya boş boşqarmasi («Boşgidromet») JMT ning Jahon ob-havo xizmati dasturida faol qatnaşadi. Toşkentda Jahon ob-havo xizmatining jahon miqyosidagi telealoqa tizimi mintaqaviy telealoqa tarmoği, meteorologik ma'lumotlarni qayta işlaş tizimining mintaqaviy ixtisoslaştirilgan meteorologik markazi (Jahondagi şunday 20 ta markazdan biri) iş olib boradi. Toşkent gidrometeorologiya texnikumi negizida JMTning mintaqaviy öquv markazi taşkil etilgan. «Boşgidromet» har yili JMT Kotibiyatiga öz faoliyati haqida hisobot yuboradi.
Hamidulla Abdullayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАҲОН МЕТЕОРОЛОГИЯ ТАШКИЛОТИ (ЖМТ) — халқаро ташкилот, метеорологик тадқиқотлар ва кузатишлар бўйича халқаро ҳамкорликни ривожлантиришга ёрдам кўрсатиш ҳамда миллий метеорологик ва гидрометеорологик хизматлар ишини мувофиқлаштириш ишларини олиб боради. 1947 й. сент.да БМТ ҳузурида ташкил этилган. ЖМТ тузилишига қадар бу ишларни 1871 й.да ташкил этилган Халқаро метеорология ташкилоти олиб борган. ЖМТга 150 дан ортиқ, давлат аъзо (2002), Ўзбекистoн Республикаси 1992 й. 23 декабрда аъзоликка қабул қилинган. ЖМТнинг олий органи Жаҳон метеорология Конгресси бўлиб, 4 йилда бир марта чиқарилади. Ижроия қўмитаси 24 миллий хизмат директорларидан ташкил топган ва ҳар йили камида бир марта йиғилиш ўтказади. ЖМТнинг 6 минтақавий уюшмаси (Африка, Осиё, Жан. Америка, Шим. ва Марказий Америка, Тинч океаннинг жан.-ғарби, Европа) йирик географик минтақалардаги хизматлар фаолиятини мувофиқлаштиради. ЖМТнинг доимий ишлайдиган органи — котибият Женева (Швейцария)да жойлашган.
Метеорологик кузатишларни олиб бориш ва стандартлаш, метеорологик ахборотларни айирбошлаш, об-ҳавони прогнозлаш, метеорологик тадқиқотлар ва амалий метеорология муаммолари б-н боғлиқ махсус техникавий масалаларни ҳал қилиш учун бир неча комиссиялар ташкил этилган. ЖМТ миллий гидрометеорология хизматлари фаолиятини яхшилаш, Ер курраси аҳолисини озиқ-овқат б-н таъминлаш муаммосини xал этишда қатнашиш, БМТнинг ташқи муҳитни кузатиш ва муҳофаза қилиш туғрисидаги Конвенцияга қатъий амал қилиш ва б.да фаол иштирок этади. Айниқса ЖМТнинг Жаҳон об-ҳаво хизмати дастурлари (Жаҳон миқёсида кузатиш тизими, телеалоқа тизими, метеорологик маълумотларни қайта ишлаш тизими) катта амалий аҳамиятга эга. Ўзбекистон Республикаси гидрометеорология бош бошқармаси («Бошгидромет») ЖМТ нинг Жаҳон об-ҳаво хизмати дастурида фаол қатнашади. Тошкентда Жаҳон об-ҳаво хизматининг жаҳон миқёсидаги телеалоқа тизими минтақавий телеалоқа тармоғи, метеорологик маълумотларни қайта ишлаш тизимининг минтақавий ихтисослаштирилган метеорологик маркази (Жаҳондаги шундай 20 та марказдан бири) иш олиб боради. Тошкент гидрометеорология техникуми негизида ЖМТнинг минтақавий ўқув маркази ташкил этилган. «Бошгидромет» ҳар йили ЖМТ Котибиятига ўз фаолияти ҳақида ҳисобот юборади.
Ҳамидулла Абдуллаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.