Jahon savdo taşkiloti

Jahon savdo taşkiloti (JST) — jahon mamlakatlarining özaro savdo hamda savdo siyosati rejimini boşqaruvçi xalqaro taşkilot. Xalqaro savdoda taşkilotga a'zo va iştirokçi mamlakatlar uçun majburiy bölgan tamoyillar va qoidalar belgilangan xukumatlararo köp tomonlama şartnomalar asosida faoliyat olib boradi. 1995 y.da 1948—94 y.larda iş olib borgan Tariflar va savdo böyiça Boş kelişuv (General Agreement on Tarifs and Trade — GATT) negizida taşkil qilingan. BMTtizimiga kiradi. Idorasi Şveysariya (Jeneva)da. JST jahon savdosi qoidalarini işlab çiqiş yöli b-n davlatlar savdo siyosatiga ta'sir körsatiş, savdo munosabatlarini erkinlaştiradigan va qatiy tartib-qoidaga soladigan muzokaralar uçun yiğilişlar ötkaziş, davlatlararo savdoda yuzaga keladigan nizolarni hal qiliş va b. vazifalarni bajaradi. JSTning oliy organi — barça a'zo mamlakatlar Vazirlar Konferensiyasi bölib, kamida 2 yilda bir marta ötkaziladi. Joriy işlarga Boş kengaş (tovarlar savdosi böyiça kengaş, xizmatlar savdosi böyiça kengaş, intellektual mulk masalalari böyiça kengaş), sekretariat, doimiy qömitalar rahbarlik qiladi. JST faoliyati a'zo mamlakatlarning özaro manfaatlarini turli tadbirlar (asosan boj imtiyozlari, tösiqlari va b.)ni qöllaş b-n himoya qilişga qaratilgan. A'zo mamlakatlar JST talablarini bajariş b-n birga taşkilotning boşqa a'zolariga savdoda mumkin qadar qulaylik beriş rejimini (birinçi navbatda boj tariflarini pasaytiriş) qöllaydi, öz içki bozorini çet el korporatsiyalari uçun oçiq qiliş majburiyatini oladi.

133 mamlakat töla huqukli a'zo, 30 mamlakat, şu jumladan Rossiya, Özbekiston, Qozoğiston JST da kuzatuvçi maqomiga ega va 1992—93 y.larda taşkilotga a'zo böliş uçun ariza bergan.

Şohiya Tölaganova.