Jahon soğliqni saqlaş taşkiloti
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 108-b. — ziyouz.com
Jahon soğliqni saqlaş taşkiloti — xalqaro tibbiy taşkilot; Birlaşgan Millatlar Taşkiloti (BMT)ning ixtisoslaşgan maxsus muassasasi. 1945 y. fevralda BMT konferensiyasida J. s. s. t.ni tuziş töğrisida qaror qabul qilingan edi. 1946 y.da soğliqni saqlaş böyiça Nyu-Yorkda ötkazilgan Xalqaro konferensiyada BMTga a'zo 26 ta mamlakat taşkilot ustavini ratifikatsiya qilgaç, J. s. s. t. tuzildi (1948.7.4). Şu kun butun dunyoda sihat-salomatlik kuni sifatida nişonlanadi. Taşkilot öz oldiga «hamma xalqlarning iloji boriça soğsalomat bölişiga erişiş»ni maqsad qilib qöygan. J. s. s. t. kasalliklarga qarşi kuraş olib boradi, ularni tugatiş tadbirlarini köradi; atrof muhit muhofazasi, yuqumli va yuqumsiz (sil, venerik va parazitar kasalliklar, yurak tomir kasalliklari, xavfli ösmalar va b.)ga qarşi kuraş uçun xalqaro standartlar belgilaş, dori moddalar sifati va qöşimça ta'siri hamda narkotik moddalar ustidan xalqaro nazorat örnatiş; tibbiyot fanining eng muhim masalalari (toksikologiya, farmakologiya, atrof muhit gigiyenasi va b.) böyiça hamda soğliqni saqlaş sohasidagi tadqiqotlarni koordinatsiyalaş va ularni ötkazişga kömaklaşiş ham J. s. s. t.ning vazifasi. J. s. s. t. xalqaro karantin sohasida qator tadbirlarni amalga oşiradi: çeçak, vabo va b. b-n kasallaniş xollari töğrisida mamlakatlarga öz vaqtida xabar beradi.
Taşkilot tarkibiga 6 regional taşkilot kiradi. Ular har birining öz ijroiya organlari va regional byurolari bor. J. s. s. t.ning oliy organi — Jahon soğliqni saqlaş assambleyasini mamlakatlar saylaydi, uning sessiyasi yil sayin çaqirib turiladi. J. s. s. t.ning markaziy ma'muriy organi
— Sekretariatga (ştab kvartirasi Jenevada) general direktor rahbarlik qiladi. Taşkilot mablağining asosiy manbai unga a'zo bölgan davlatlardan tuşadigan badal pulidir. J. s. s. t. jurnallar, byulletenlar, nomuntazam naşrlar çop etadi. J. s. s. t.ning Özbekistondagi vakolatxonasi Özbekiston soğliqni saqlaş vazirligi binosida faoliyat körsatadi (1995 y.dan).
Paraxat Menliqulov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАҲОН СОҒЛИҚНИ САҚЛАШ ТАШКИЛОТИ — халқаро тиббий ташкилот; Бирлашган Миллатлар Ташкилоти (БМТ)нинг ихтисослашган махсус муассасаси. 1945 й. февралда БМТ конференциясида Ж. с. с. т.ни тузиш тўғрисида қарор қабул қилинган эди. 1946 й.да соғлиқни сақлаш бўйича Нью-Йоркда ўтказилган Халқаро конференцияда БМТга аъзо 26 та мамлакат ташкилот уставини ратификация қилгач, Ж. с. с. т. тузилди (1948.7.4). Шу кун бутун дунёда сиҳат-саломатлик куни сифатида нишонланади. Ташкилот ўз олдига «ҳамма халқларнинг иложи борича соғсаломат бўлишига эришиш»ни мақсад қилиб қўйган. Ж. с. с. т. касалликларга қарши кураш олиб боради, уларни тугатиш тадбирларини кўради; атроф муҳит муҳофазаси, юқумли ва юқумсиз (сил, венерик ва паразитар касалликлар, юрак томир касалликлари, хавфли ўсмалар ва б.)га қарши кураш учун халқаро стандартлар белгилаш, дори моддалар сифати ва қўшимча таъсири ҳамда наркотик моддалар устидан халқаро назорат ўрнатиш; тиббиёт фанининг энг муҳим масалалари (токсикология, фармакология, атроф муҳит гигиенаси ва б.) бўйича ҳамда соғлиқни сақлаш соҳасидаги тадқиқотларни координациялаш ва уларни ўтказишга кўмаклашиш ҳам Ж. с. с. т.нинг вазифаси. Ж. с. с. т. халқаро карантин соҳасида қатор тадбирларни амалга оширади: чечак, вабо ва б. б-н касалланиш хoллари тўғрисида мамлакатларга ўз вақтида хабар беради.
Ташкилот таркибига 6 регионал ташкилот киради. Улар ҳар бирининг ўз ижроия органлари ва регионал бюролари бор. Ж. с. с. т.нинг олий органи — Жаҳон соғлиқни сақлаш ассамблеясини мамлакатлар сайлайди, унинг сессияси йил сайин чақириб турилади. Ж. с. с. т.нинг марказий маъмурий органи
— Секретариатга (штаб квартираси Женевада) генерал директор раҳбарлик қилади. Ташкилот маблағининг асосий манбаи унга аъзо бўлган давлатлардан тушадиган бадал пулидир. Ж. с. с. т. журналлар, бюллетенлар, номунтазам нашрлар чоп этади. Ж. с. с. т.нинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси Ўзбекистон соғлиқни сақлаш вазирлиги биносида фаолият кўрсатади (1995 й.дан).
Парахат Менлиқулов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.