Jamoa kelişuvi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 53-b. — ziyouz.com
Jamoa kelişuvi - muayyan kasb, tarmoq, xudud xodimlari uçun mehnat şartlari, iş b-n ta'minlaş va ijtimoiy kafolatlar belgilaş borasidagi majburiyatlarni öz içiga oladigan meyoriy hujjat. Xodimlar b-n iş beruvçilarning mehnatga oid munosabatlarini tartibga soliş, ijtimoiy-iqtisodiy manfaatlarini muvofiqlaştirişga yordam beriş maqsadida tuziladi. Har qaysi taraf J. k.ni tuziş va özgartiriş yuzasidan muzokaralar olib boriş taşabbusi b-n çiqişga haqlidir. Kasaba uyuşmasi, xodimlarning boşqa vakillik organi özlarini vakil qilgan xodimlar nomidan muzokara yuritiş, J. k.ga özlarini vakil qilgan xodimlarning manfaatlarini himoya qiluvçi ilova kiritişni taklif etiş va uni imzolaşga haqlidir. J. k.ni tuziş, özgartiriş va töldiriş uçun iş beruvçi, iş beruvçilar birlaşmasi (ularning vakillari) b-n kasaba uyuşmalari yoki xodimlarning boşqa vakillik organlari örtasida muzokara ötkaziladi. Zarur hollarda unda ijroçi hokimiyat organlari qatnaşadi. Muzokara yuritiş va J. k. loyihasini tayyorlaş uçun taraflar teng huquqlilik asosida tegişli vakolatlarga ega bölgan vakillardan iborat komissiya tuzadi. J. k.ni işlab çiqiş va tuziş tartibi, muddatlari komissiya tomonidan belgilanadi va uning qarori b-n rasmiylaştiriladi, komissiya işlab çiqqan loyiha kelişuv qatnaşçilarining vakolat berilgan vakillari tomonidan imzolanadi va ilovalari b-n 7 kunlik muddat içida kelişuv iştirokçilariga, şuningdek, bildiriş röyxatidan ötkaziş uçun ÖzR Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qiliş vazirligi tegişli organlariga yuboriladi.
J. k. mazmunini taraflar belgilaydi. J. k.da mehnatga haq tölaş, mehnat şartlari, uni muhofaza qiliş, mehnat va dam oliş tartibi; xodimlarning işga joylaşişiga, ularni qayta öqitişga kömaklaşiş; xodimlar hamda ularning oila a'zolarini ijtimoiy himoya qiliş böyiça maxsus tadbirlar; davlat korxonalarini xususiylaştiriş çoğida xodimlarning manfaatlariga rioya qiliş; nogironlar va yoşlar (şu jumladan 18 yoşga tölmagan şaxslar) mehnatidan foydalaniş maqsadida ular uçun qöşimça iş joylari taşkil etuvçi korxonalarga beriladigan imtiyozlar va h. k. nazarda tutilişi mumkin. J. k.ga uning özida belgilangan tartibda taraflarning özaro roziligi b-n özgartiriş va qöşimçalar kiritiladi, u imzolangan paytdan yoki kelişuvda belgilangan vaqtdan boşlab kuçga kiradi, uning amal qiliş muddati taraflar tomonidan belgilanadi va uç yildan oşib ketmasligi lozim. Barça poğonadagi jamoa kelişuvlarining bajarilişi bevosita taraflar yoki ular vakolat bergan vakillar, şuningdek, Özbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qiliş vazirligining tegişli organlari tomonidan tekşirib turiladi. Tartibga solinadigan munosabatlar sohasi, hal qilinadigan masalalarning xususiyatlariga qarab, boş, tarmoq va hududiy (mintaqaviy) J. k. tuzilişi mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАМОА КЕЛИШУВИ - муайян касб, тармоқ, худуд ходимлари учун меҳнат шартлари, иш б-н таъминлаш ва ижтимоий кафолатлар белгилаш борасидаги мажбуриятларни ўз ичига оладиган меъёрий ҳужжат. Ходимлар б-н иш берувчиларнинг меҳнатга оид муносабатларини тартибга солиш, ижтимоий-иқтисодий манфаатларини мувофиқлаштиришга ёрдам бериш мақсадида тузилади. Ҳар қайси тараф Ж. к.ни тузиш ва ўзгартириш юзасидан музокаралар олиб бориш ташаббуси б-н чиқишга ҳақлидир. Касаба уюшмаси, ходимларнинг бошқа вакиллик органи ўзларини вакил қилган ходимлар номидан музокара юритиш, Ж. к.га ўзларини вакил қилган ходимларнинг манфаатларини ҳимоя қилувчи илова киритишни таклиф этиш ва уни имзолашга ҳақлидир. Ж. к.ни тузиш, ўзгартириш ва тўлдириш учун иш берувчи, иш берувчилар бирлашмаси (уларнинг вакиллари) б-н каcаба уюшмалари ёки ходимларнинг бошқа вакиллик органлари ўртасида музокара ўтказилади. Зарур ҳолларда унда ижрочи ҳокимият органлари қатнашади. Музокара юритиш ва Ж. к. лойиҳасини тайёрлаш учун тарафлар тенг ҳуқуқлилик асосида тегишли ваколатларга эга бўлган вакиллардан иборат комиссия тузади. Ж. к.ни ишлаб чиқиш ва тузиш тартиби, муддатлари комиссия томонидан белгиланади ва унинг қарори б-н расмийлаштирилади, комиссия ишлаб чиққан лойиҳа келишув қатнашчиларининг ваколат берилган вакиллари томонидан имзоланади ва иловалари б-н 7 кунлик муддат ичида келишув иштирокчиларига, шунингдек, билдириш рўйхатидан ўтказиш учун ЎзР Меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазирлиги тегишли органларига юборилади.
Ж. к. мазмунини тарафлар белгилайди. Ж. к.да меҳнатга ҳақ тўлаш, меҳнат шартлари, уни муҳофаза қилиш, меҳнат ва дам олиш тартиби; ходимларнинг ишга жойлашишига, уларни қайта ўқитишга кўмаклашиш; ходимлар ҳамда уларнинг оила аъзоларини ижтимоий ҳимоя қилиш бўйича махсус тадбирлар; давлат корхоналарини хусусийлаштириш чоғида ходимларнинг манфаатларига риоя қилиш; ногиронлар ва ёшлар (шу жумладан 18 ёшга тўлмаган шахслар) меҳнатидан фойдаланиш мақсадида улар учун қўшимча иш жойлари ташкил этувчи корхоналарга бериладиган имтиёзлар ва ҳ. к. назарда тутилиши мумкин. Ж. к.га унинг ўзида белгиланган тартибда тарафларнинг ўзаро розилиги б-н ўзгартириш ва қўшимчалар киритилади, у имзоланган пайтдан ёки келишувда белгиланган вақтдан бошлаб кучга киради, унинг амал қилиш муддати тарафлар томонидан белгиланади ва уч йилдан ошиб кетмаслиги лозим. Барча поғонадаги жамоа келишувларининг бажарилиши бевосита тарафлар ёки улар ваколат берган вакиллар, шунингдек, Ўзбекистoн Республикаси Меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазирлигининг тегишли органлари томонидан текшириб турилади. Тартибга солинадиган муносабатлар соҳаси, ҳал қилинадиган масалаларнинг хусусиятларига қараб, бош, тармоқ ва ҳудудий (минтақавий) Ж. к. тузилиши мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.