«Jamoati islomiy»
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 56–57-b. — ziyouz.com
«Jamoati islomiy» («Islom jamoati») — Hindistonda 1941 y. barpo bölgan umumhindiston partiyasi. 1948 y. uning asosida mustaqil «Jamoati islomii hind» («Hindiston musulmonlari jamoati») tarkib topdi. Söl islom oqimlarining umumiy ğoyaviy uyuşmasi sifatida Pokiston, Hindiston va Bangladeşda (1971 y.dan) faoliyat olib boradi. «J. i.»ning nazariy dasturini pokistonlik Abul A'lo Mavdudiy (1981 y. v. e.) işlab çiqqan. Partiyaning nizomiga köra, rahbariyat tarkibi islomiy tamoyil — muşovara (maslahat) asosida tuziladi. Taşkilotni barça a'zolar tomonidan saylangan amir boşqaradi. Partiyaga a'zolik çeklangan. Unga şaxsiy va ijtimoiy hayotda şariat qonunlariga qat'iy rioya qiladigan, sinov muddatini ötagan xamda qasamyod qilgan şaxslar qabul etiladi. Abul A'lo Mavdudiy Pokistonning atigi 4—5% aholisinigina haqiqiy musulmon deb hisoblaydi. Şu boisdan partiyaning töla huquqli a'zolari soni unça katta emas (2500—3000), ammo uning asosiy kuçini behisob «tarafdorlar» va «xayrixoxlar» taşkil etadi. «J. i.» ijtimoiy jihatdan ziyolilar, talabalar, kiçik mulkdorlar va şahar quyi tabaqalari hamda harbiylarning konservativ toifalaridan tarkib topgan. Partiyaning asosiy maqsadi — islom davlatini tuzişdir. Bunday davlat tuzumini Mavdudiy «teodemokratiya» deb atadi va u «yangi tipdagi (ya'ni öziga öxşagan) ulamolar tomonidan boşqarilişi kerak». A. Mavdudiy vafot etgaç, partiyaga Mian Mohammad, Ğafur Ahmad va Mavdudiyning öğli — Mavlono Faruqiy Mavdudiylar rahbarlik qilmokdalar.
Ahadjon Hasanov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ЖАМОАТИ ИСЛОМИЙ» («Ислом жамоати») — Ҳиндистонда 1941 й. барпо бўлган умумҳиндистон партияси. 1948 й. унинг асосида мустақил «Жамоати исломии ҳинд» («Ҳиндистон мусулмонлари жамоати») таркиб топди. Сўл ислом оқимларининг умумий ғоявий уюшмаси сифатида Покистон, Ҳиндистон ва Бангладешда (1971 й.дан) фаолият олиб боради. «Ж. и.»нинг назарий дастурини покистонлик Абул Аъло Мавдудий (1981 й. в. э.) ишлаб чиққан. Партиянинг низомига кўра, раҳбарият таркиби исломий тамойил — мушовара (маслаҳат) асосида тузилади. Ташкилотни барча аъзолар томонидан сайланган амир бошқаради. Партияга аъзолик чекланган. Унга шахcий ва ижтимоий ҳаётда шариат қонунларига қатъий риоя қиладиган, синов муддатини ўтаган хамда қасамёд қилган шахслар қабул этилади. Абул Аъло Мавдудий Покистоннинг атиги 4—5% аҳолисинигина ҳақиқий мусулмон деб ҳисоблайди. Шу боисдан партиянинг тўла ҳуқуқли аъзолари сони унча катта эмас (2500—3000), аммо унинг асосий кучини беҳисоб «тарафдорлар» ва «хайрихохлар» ташкил этади. «Ж. и.» ижтимоий жиҳатдан зиёлилар, талабалар, кичик мулкдорлар ва шаҳар қуйи табақалари ҳамда ҳарбийларнинг консерватив тоифаларидан таркиб топган. Партиянинг асосий мақсади — ислом давлатини тузишдир. Бундай давлат тузумини Мавдудий «теодемократия» деб атади ва у «янги типдаги (яъни ўзига ўхшаган) уламолар томонидан бошқарилиши керак». А. Мавдудий вафот этгач, партияга Миан Моҳаммад, Ғафур Аҳмад ва Мавдудийнинг ўғли — Мавлоно Фаруқий Мавдудийлар раҳбарлик қилмокдалар.
Аҳаджон Ҳасанов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.