Jan Leron D'alamber
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 55–56-b. — ziyouz.com
D'alamber Jan Leron D'ALAMBER (D' Alembert) Jan Leron (1717.16.11 - Parij - 1783.29.10) -fransuz ma'rifatparvari, matematigi va faylasufi. Parij FA a'zosi (1754). 1751-57 y.larda D. Didro b-n birgalikda «Ensiklopediya»ni naşr qilgan. Mat., gidrodinamika, astronomiya, fizika fanlarini rivojlantirişga hissa qöşgan. Mexanikada dinamika masalalarini statika usullari b-n yeçiş uning nomi b-n ataladi (k,. D'Alamber prinsipi). Bu prinsipning mumkin bölgan siljişlar prinsipi b-n mantikiy birlaşişi — D'Alamber — Langranj prinsipini taşkil etadi. Moddiy sistemalar harakatining differensial tenglamalarini tuziş qoidalarini ifodalab bergan. Sayyoralarning öz orbitasidan çetga çiqişi nazariyasini asoslagan. Ilmiy işlari differensial tenglamalar, qatorlar nazariyasi, algebraga oid. D. dunyoqaraşiga dualizm xos. D. falsafada sensualizm mavqeida turib, moddiy olamdagi predmet va hodisalarning obyektiv mavjudligini va ularning sababiy boğlikligini e'tirof etgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
Д’АЛАМБЕР (D’ Alembert) Жан Лерон (1717.16.11 - Париж - 1783.29.10) -француз маърифатпарвари, математиги ва файласуфи. Париж ФА аъзоси (1754). 1751-57 й.ларда Д. Дидро б-н биргаликда «Энциклопедия»ни нашр қилган. Мат., гидродинамика, астрономия, физика фанларини ривожлантиришга ҳисса қўшган. Meханикада динамика масалаларини статика усуллари б-н ечиш унинг номи б-н аталади (к,. Д’Аламбер принципи). Бу принципнинг мумкин бўлган силжишлар принципи б-н мантикий бирлашиши — Д’Аламбер — Лангранж принципини ташкил этади. Моддий системалар ҳаракатининг дифференциал тенгламаларини тузиш қоидаларини ифодалаб берган. Сайёраларнинг ўз орбитасидан четга чиқиши назариясини асослаган. Илмий ишлари дифференциал тенгламалар, қаторлар назарияси, алгебрага оид. Д. дунёқарашига дуализм хос. Д. фалсафада сенсуализм мавқеида туриб, моддий оламдаги предмет ва ҳодисаларнинг объектив мавжудлигини ва уларнинг сабабий боғликлигини эътироф этган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.