Jangnoma
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 63-b. — ziyouz.com
Jangnoma — epik janr. Bunda tarixiy va afsonaviy janglar, ayrim afsonaviy va tarixiy şaxslar körsatgan mardlik va qahramonliklar mubolağali hamda kötarinki ruh b-n bayon qilinadi. Mustaqil janr sifatida u qad. qahramonlik dostonlari ta'sirida şakllangan. J.larda qahramonlarning, xususan, boş qahramonning kuç-qudrati, qurol-yaroqlari, jangi va jasorati ğoyat börttirib tasvirlanadi. J.lar nasriy hamda şe'riy şakllarda bölişi mumkin. Köpgina J.lar nasrda yozilib, ba'zan asar tarkibiga şe'riy parçalar xam kiritiladi. J.ning qad. körinişlariga qad. mifik qahramonlar haqidagi «Jangnomai Jamşid», «Qahramon Qotil», «Xöşang», «Iskandar poşşo» kabi asarlar kiradi.
Örta asrlarda esa J.lar («Jangnomai Amir Hamza», «Abu Muslim jangnomasi», «Jangnomai Sayyid Battoli Ğoziy», «Ahmad Zamjiy», «Musaybnoma», «Yetmiş ğazot» va b.) xalq orasida keng tarqalgan. Özbek xalqining madaniy hayotida jangnomaxonlik an'anasi keng örin tutgan. Çunki bunday asarlarning yaxşi namunalari kişilarni yurtparvarlik, qahramonlik va elga fidoyilik kabi yuksak ğoyalar ruhida tarbiyalaşda katta ahamiyat kasb etgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАНГНОМА — эпик жанр. Бунда тарихий ва афсонавий жанглар, айрим афсонавий ва тарихий шахслар кўрсатган мардлик ва қаҳрамонликлар муболағали ҳамда кўтаринки руҳ б-н баён қилинади. Мустақил жанр сифатида у қад. қаҳрамонлик достонлари таъсирида шаклланган. Ж.ларда қаҳрамонларнинг, хусусан, бош қаҳрамоннинг куч-қудрати, қурол-яроқлари, жанги ва жасорати ғоят бўрттириб тасвирланади. Ж.лар насрий ҳамда шеърий шаклларда бўлиши мумкин. Кўпгина Ж.лар насрда ёзилиб, баъзан асар таркибига шеърий парчалар xам киритилади. Ж.нинг қад. кўринишларига қад. мифик қаҳрамонлар ҳақидаги «Жангномаи Жамшид», «Қаҳрамон Қотил», «Хўшанг», «Искандар пошшо» каби асарлар киради.
Ўрта асрларда эса Ж.лар («Жангномаи Амир Ҳамза», «Абу Муслим жангномаси», «Жангномаи Саййид Баттоли Ғозий», «Аҳмад Замжий», «Мусайбнома», «Етмиш ғазот» ва б.) халқ орасида кенг тарқалган. Ўзбек халқининг маданий ҳаётида жангномахонлик анъанаси кенг ўрин тутган. Чунки бундай асарларнинг яхши намуналари кишиларни юртпарварлик, қаҳрамонлик ва элга фидойилик каби юксак ғоялар руҳида тарбиялашда катта аҳамият касб этган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.