Asosiy mazmunga ötiş

Nima yangi v1.6.4 · 25-oktabr

Hamma versiyalar →
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Janpiqqal'a

    Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 69-b. — ziyouz.com

    Janpiqqal'a JANPIQQAL'A, Jampiq qal'a — Xorazm vohasida qad. şaharqal'a xarobasi (mil. 3—4—12—14-a.lar). Qoraqalpoğistonning Beruniy tumani şim.-ğarbida, Amudaryoning öng sohilida joylaşgan. J.q. dastlab S. P. Tolstoye tomonidan aniqlangan (1940), qazişma işlari Özbekiston FA Qoraqalpoğiston filialining arxeologik otryadi tomonidan ilk bor 1965 y. (söngra 1968—71, 1979—86) olib borilgan. J.q.ning maydoni taxm. 12 ga. J.q.ga antik davrda asos solingan. J.q.ning ustki madaniy qatlami Amudaryo suvi yuvib ketişi natijasida yaxşi saqlanmagan. J.q.dan mudofaa devorlari, köçalar, hammomlar, turar joylar, hunarmandlar yaşaydigan mahalla qoldiqlari oçilgan. Suv quvurlari, xöjalik öralari; turar joylardan tandir, öçoq, taşnob; hunarmandlar mahallasidan zargarlik buyumlari, şuningdek, kiçik şişa idişlar, deraza oyna, sopol va temir buyumlar yasaydigan, gazlamalarga, könteriga işlov beradigan ustaxonalar qoldiqlari topilgan. Oltin Örda tangalari, beresta öramlari, çavandozlar tasviri tuşirilgan eroniy sopol idişlar, köplab koşin, içki va taşqi tomoni feruza rang b-n sirlangan idişlarning topilişi, J.q.liklarning 13—14-a. larda Oltin Örda, Şarqiy Yevropa va Yaqin Şarq mamlakatlari b-n savdo munosabatlarida faol iştirok etganligidan guvox^ik beradi. J.q.liklar hayotida çorvaçilik ham muhim örin tutgan. Bu J.q.da xöjalik va maişiy hayot ança rivojlanganini körsatadi.

    Ad.: Kdirniyazov M., Materialnaya kultura gorodov Xorezma v XIII—XIV vekax, Nukus, 1989; Aliakbarova A. A., Arşavskaya 3. A., Jampikkala. Jilaya arxitektura pograniçnogo goroda pravoberejnego Xorezma, T., 1990.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЖАНПИҚҚАЛЪА, Жампиқ қалъа — Хоразм воҳасида қад. шаҳарқалъа харобаси (мил. 3—4—12—14-а.лар). Қорақалпоғистоннинг Беруний тумани шим.-ғарбида, Амударёнинг ўнг соҳилида жойлашган. Ж.қ. дастлаб С. П. Толстое томонидан аниқланган (1940), қазишма ишлари Ўзбекистoн ФА Қорақалпоғистон филиалининг археологик отряди томонидан илк бор 1965 й. (сўнгра 1968—71, 1979—86) олиб борилган. Ж.қ.нинг майдони тахм. 12 га. Ж.қ.га антик даврда асос солинган. Ж.қ.нинг устки маданий қатлами Амударё суви ювиб кетиши натижасида яхши сақланмаган. Ж.қ.дан мудофаа деворлари, кўчалар, ҳаммомлар, турар жойлар, ҳунармандлар яшайдиган маҳалла қолдиқлари очилган. Сув қувурлари, хўжалик ўралари; турар жойлардан тандир, ўчоқ, ташноб; ҳунармандлар маҳалласидан заргарлик буюмлари, шунингдек, кичик шиша идишлар, дераза ойна, сопол ва темир буюмлар ясайдиган, газламаларга, кўнтерига ишлов берадиган устахоналар қолдиқлари топилган. Олтин Ўрда тангалари, береста ўрамлари, чавандозлар тасвири туширилган эроний сопол идишлар, кўплаб кошин, ички ва ташқи томони феруза ранг б-н сирланган идишларнинг топилиши, Ж.қ.ликларнинг 13—14-а. ларда Олтин Ўрда, Шарқий Европа ва Яқин Шарқ мамлакатлари б-н савдо муносабатларида фаол иштирок этганлигидан гувох^ик беради. Ж.қ.ликлар ҳаётида чорвачилик ҳам муҳим ўрин тутган. Бу Ж.қ.да хўжалик ва маиший ҳаёт анча ривожланганини кўрсатади.

    Ад.: Кдырниязов М., Материальная культура городов Хорезма в XIII—XIV веках, Нукус, 1989; Алиакбарова А. А., Аршавская 3. А., Жампыккала. Жилая архитектура пограничного города правобережнего Хорезма, Т., 1990.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.