Janubi-ğarbiy Osiyo
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 90-b. — ziyouz.com
Janubi-ğarbiy Osiyo - Ğarbiy Osiyoning jan. qismidagi tabiiy oblast. Arabiston ya. o. va unga yondoş xududlar kiradi. Mayd. 3 mln. km2 dan ziyod. J.-Ğ. O. zaminining köp qismi qad. Gondvana materigining bir bölagi. Tekisliklar, supasimon qirlar, kuestali plato şakllari keng tarqalgan. Yaman, Hijoz, Asir, Livan, Antilivan toğlarida hozir ham zilzila bölib turadi. Mesopotamiya pasttekisligi (bukilmasi) allyuvial çökindilar b-n tölgan. J.-Ğ. O.da foydali qazilma (ayniqsa neft) köp. Iqlimi issiq va quruq. Örtaça t-rasi şim.da yanvarda 5°, iyulda ZG, jan.da yanvarda 24°, iyulda 34°. Yillik yoğin 100—150 mm, Livan, Antilivan, Ummon va Yaman toğlarida örtaça 500—760 mm. Iqlimi quruqligidan aksar qismining landşafti çöl va çala çöl. Mesopotamiyadan Furot va Dajla daryolari oqib ötadi. Yer osti suvlari aholi uçun asosiy suv manbaidir. Quduq köp. Tuproqlari qönğir, jigarrang, qizil çöl tuproqlardir. Örta dengiz böyidagi toğlarda livan kedri, halab qarağayi, yaşil butazorlar, çöllarda siyrak yostiqsimon bötalar, şöra ösadi, Yaman va Ummon toğlarida savannalar bor. Hayvonot dunyosi şim.da Palearktika oblasti va jan.-ğar-bda Efiopiya oblastiga mansub. J.-Ğ. O.da Saudiya Arabistoni, Quvayt, Bahrayn, KataR. BAA, Ummon, Yaman, Iroq va Iordaniyaning jan. qismi joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАНУБИ-ҒАРБИЙ ОСИЁ - Ғарбий Осиёнинг жан. қисмидаги табиий область. Арабистон я. о. ва унга ёндош худудлар киради. Майд. 3 млн. км2 дан зиёд. Ж.-Ғ. О. заминининг кўп қисми қад. Гондвана материгининг бир бўлаги. Текисликлар, супасимон қирлар, куэстали плато шакллари кенг тарқалган. Яман, Ҳижоз, Асир, Ливан, Антиливан тоғларида ҳозир ҳам зилзила бўлиб туради. Месопотамия пасттекислиги (букилмаси) аллювиал чўкиндилар б-н тўлган. Ж.-Ғ. О.да фойдали қазилма (айниқса нефть) кўп. Иқлими иссиқ ва қуруқ. Ўртача т-раси шим.да январда 5°, июлда ЗГ, жан.да январда 24°, июлда 34°. Йиллик ёғин 100—150 мм, Ливан, Антиливан, Уммон ва Яман тоғларида ўртача 500—760 мм. Иқлими қуруқлигидан аксар қисмининг ландшафти чўл ва чала чўл. Месопотамиядан Фурот ва Дажла дарёлари оқиб ўтади. Ер ости сувлари аҳоли учун асосий сув манбаидир. Қудуқ кўп. Тупроқлари қўнғир, жигарранг, қизил чўл тупроқлардир. Ўрта денгиз бўйидаги тоғларда ливан кедри, ҳалаб қарағайи, яшил бутазорлар, чўлларда сийрак ёстиқсимон бўталар, шўра ўсади, Яман ва Уммон тоғларида саванналар бор. Ҳайвонот дунёси шим.да Палеарктика области ва жан.-ғар-бда Эфиопия областига мансуб. Ж.-Ғ. О.да Саудия Арабистони, Қувайт, Баҳрайн, КатаР. БАА, Уммон, Яман, Ироқ ва Иорданиянинг жан. қисми жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.