Janubiy Afrika

Janubiy Afrika - Afrikalati tabiiy oblast. Kongo-Zambezi suvayirğiç platosidan jan.da. Mayd. 5 mln. km2 atrofida. Ğarbdan Atlantika, şarqdan Hind okeanlari örab turadi. J. A.da Afrikaning deyarli hamma landşaft tiplari kiçraytirilgan masştabda takrorlanadi, şuning uçun uni ba'zan Kiçik Afrika deb ham ataşadi. Geologik jihatdan Afrika platformasining bir qismi. Baland yerlarida kembriygaça paydo bölgan kristall va paleozoy intruziv jinslari yer yuzasiga çiqib yotadi. Kalaxari botiği paleogen jinslari b-n qoplangan. Jan. qismi gersin burmalanişida vujudga kelgan. J. A. zaminida qazilma boylik köp, ulardan oltin, uran, kalay, marganets, mis, xromit, asbest, olmos va b. sanoat ahamiyatiga ega. Perm davri yotqiziklarida katta toşkömir konlari bor. J. A.ning markaziy qismi 900—1000 m li baland tekislik, çekkalari asosan 1500—2800 m li plato b-n öralgan, okeanga tomon tik tuşgan va ança baland (Tabana-Ntlenyana toği, 3482 m). Eng jan. Kap toğlaridan iborat. Yirik daryolari: Zambezi, Limpopo, Oranj va Kunene. J. A. ekvatorial, tropik, subtropik iqlim mintaqalarida joylaşgan. Yoğin kam yoğadigan barg tökuvçi siyrak örmonlar, turli tipdagi savanna va çöllar, eng jan. qismida subtropik doim yaşil örmonlar bor. J. A.da quyidagi davlatlar joylaşgan: Botsvana, Zimbabve, Lesoto, Namibiya, Svazilend, JAR, qisman — Angola, Zambiya, Malavi va Mozambik; orollardan — Komor orollari, Madagaskar, Mavrikiy, Seyşel o.lari, Fransiya mulki bölgan — Reyunon.