Janubiy Xitoy dengizi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 87-b. — ziyouz.com
Janubiy Xitoy dengizi - Tinç okean ğarbidagi yarim yopiq dengiz. Jan.-Şarqiy Osiyo sohili b-n Tayvan, Luson, Palavan va Kalimantan o.lari oraliğida. Mayd. 3537 ming km2; hajmi 3622 ming km3. Çuqurligi jan.-ğarbida 200 m, şim.-şarqda 5560 m gaça, örtaça çuq. 1140 m. J. X.d.ga Sinszyan, Xongxa, Mekong, Menam va b. daryolar quyiladi. Qirğoği ança tekis. Yirik qöltiqlari: Bakbo (Tonkiy) va Siyom. Eng yirik oroli — Xaynan. Mayda orollarning köpçiligi marjon orollardir. Suv osti zilzilalari va vulqon otilişlari bölib turadi. Iqlimi subekvatorial iqlim. Qişda şim.-şarqiy, yozda jan. va jan.-ğarbiy şamollar esadi. Yoz va kuzda tez-tez tayfunlar bölib turadi. Dengiz suvining örtaça t-rasi fevralda 20—28°, avg.da 28—29°. Şörligi 32— 34°/00. Yoğingarçilik yiliga 2000—2500 mm. Suv qalqişi 5,9 m gaça. Baliq va b. dengiz hayvonlari ovlanadi. Yirik portlari: Bangkok, Xoşimin, Syangan, Guançjou, Şantou, Xayfon, Manila. J. X. d.dan muhim xalqaro dengiz yöllari ötgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАНУБИЙ ХИТОЙ ДЕНГИЗИ - Тинч океан ғарбидаги ярим ёпиқ денгиз. Жан.-Шарқий Осиё соҳили б-н Тайвань, Лусон, Палаван ва Калимантан о.лари оралиғида. Майд. 3537 минг км2; ҳажми 3622 минг км3. Чуқурлиги жан.-ғарбида 200 м, шим.-шарқда 5560 м гача, ўртача чуқ. 1140 м. Ж. Х.д.га Синцзян, Хонгха, Меконг, Менам ва б. дарёлар қуйилади. Қирғоғи анча текис. Йирик қўлтиқлари: Бакбо (Тонкий) ва Сиём. Энг йирик ороли — Хайнань. Майда оролларнинг кўпчилиги маржон ороллардир. Сув ости зилзилалари ва вулқoн отилишлари бўлиб туради. Иқлими субэкваториал иқлим. Қишда шим.-шарқий, ёзда жан. ва жан.-ғарбий шамоллар эсади. Ёз ва кузда тез-тез тайфунлар бўлиб туради. Денгиз сувининг ўртача т-раси февралда 20—28°, авг.да 28—29°. Шўрлиги 32— 34°/00. Ёғингарчилик йилига 2000—2500 мм. Сув қалқиши 5,9 м гача. Балиқ ва б. денгиз ҳайвонлари овланади. Йирик портлари: Бангкок, Хошимин, Сянган, Гуанчжоу, Шаньтоу, Хайфон, Манила. Ж. X. д.дан муҳим халқаро денгиз йўллари ўтган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.