Janubiy Xitoy platformasi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 87-b. — ziyouz.com
Janubiy Xitoy platformasi — tokembriy davri platformasi, Yanszi daryosining kuyi oqimi havzasida joylaşgan. Platformadagi anteklizalarda paleozoy yotqiziqlarining ğilofi saqlangan. Mezozoy erasida kuçli tektonomagmatik faollaşiş bölgan. J. X. p. Xitoy-Koreya platformasidan Sinlin toğining burmalangan mintaqasi orqali ajralgan. J. X. p.ning tokembriy kristalli zamini (gneyslar, metamorfik slanetslar) Yanszi daryosining jan.dagi Xunan va Szyansi provinitsiyalarida yer yuzasiga çiqib qolgan. J. X. p.ning köp qismi keçki proterozoy (siniy yotqiziqlari), paleozoy va trias (dengiz yotqiziqlari: ohaktoşlar, qumtoş, gilli va karbonatli qatlamlar), şuningdek, perm, yura, bör davri kontinental kömirli yotqiziqlardan iborat çökindilar ğilofidan taşkil topgan. J. X. p. bör davrida şiddatli deformatsiyalangan. Platformaning şarqiy qismidagi granitlarda volfram, qalay, surma, simob va b. konlar, uning çökindi ğilofida esa boksit, temir, marganets, toşkömir, yonuvçi slanets, neft va tuz konlari mavjud.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАНУБИЙ ХИТОЙ ПЛАТФОРМАСИ — токембрий даври платформаси, Янцзи дарёсининг куйи оқими ҳавзасида жойлашган. Платформадаги антеклизаларда палеозой ётқизиқларининг ғилофи сақланган. Мезозой эрасида кучли тектономагматик фаоллашиш бўлган. Ж. X. п. Хитой-Корея платформасидан Циньлин тоғининг бурмаланган минтақаси орқали ажралган. Ж. X. п.нинг токембрий кристалли замини (гнейслар, метаморфик сланецлар) Янцзи дарёсининг жан.даги Хунань ва Цзянси провиницияларида ер юзасига чиқиб қолган. Ж. X. п.нинг кўп қисми кечки протерозой (синий ётқизиқлари), палеозой ва триас (денгиз ётқизиқлари: оҳактошлар, қумтош, гилли ва карбонатли қатламлар), шунингдек, пермь, юра, бўр даври континентал кўмирли ётқизиқлардан иборат чўкиндилар ғилофидан ташкил топган. Ж. X. п. бўр даврида шиддатли деформацияланган. Платформанинг шарқий қисмидаги гранитларда вольфрам, қалай, сурма, симоб ва б. конлар, унинг чўкинди ғилофида эса боксит, темир, марганец, тошкўмир, ёнувчи сланец, нефть ва туз конлари мавжуд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.