Jargon
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 92-b. — ziyouz.com
Jargon (frans. jargon. — safsata) — biror ijtimoiy guruhning öziga xos leksikasi, fonetikasi va grammatikasi b-n umum sözlaşuv tili va mahalliy dialektlardan farq qiladigan tili. J. muayyan ijtimoiy muhitda yuzaga keladi va şular manfaatiga xizmat qiladi (maye, talabalar, harbiy xizmatçilar, turli kasb, maşğulot egalari orasidagi J.). Bunday J.larni kuçli rivojlangan va aniq terminlarga ega biror kasb tili b-n aralaştirmaslik lozim. J. ham leksik, ham uslubiy jihatdan turli-tuman, tezda özgaruvçan, barqaror bölmaydi. Mac, yoşlar orasida «ketdim» örnida «sirpandim», «pul» örnida «soqqa», «dollar» örnida «köki»; san'atkorlar orasida «xizmat uçun haq olmaslik» örnida «tom suvoq», «pul» örnida «yakan» va h. k. J.lar uçraydi. J. badiiy ijodda asar qahramoni xususiyati, tabiatini oçib beriş uçun xizmat qiladi. J.lar turli tillarda sözlaşuvçi xalqlar vakillarining bir-birlari b-n aloqa qilişida yoki turli xalq vakillari yiğiladigan joylar (maye, çegara, portlar)da ham paydo böladi. J.lar qaysi ijtimoiy guruh orasida yuzaga kelgan bölsa, deyarli faqat şu guruh vakillari uçun tuşunarli böladi, şu toifadagilarning vaziyat, şaroit taqozasiga köra boşqalardan yaşirin tutiladigan maqsadlariga xizmat qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАРГОН (франц. jargon. — сафсата) — бирор ижтимоий гуруҳнинг ўзига хос лексикаси, фонетикаси ва грамматикаси б-н умум сўзлашув тили ва маҳаллий диалектлардан фарқ қиладиган тили. Ж. муайян ижтимоий муҳитда юзага келади ва шулар манфаатига хизмат қилади (мае, талабалар, ҳарбий хизматчилар, турли касб, машғулот эгалари орасидаги Ж.). Бундай Ж.ларни кучли ривожланган ва аниқ терминларга эга бирор касб тили б-н аралаштирмаслик лозим. Ж. ҳам лексик, ҳам услубий жиҳатдан турли-туман, тезда ўзгарувчан, барқарор бўлмайди. Mac, ёшлар орасида «кетдим» ўрнида «сирпандим», «пул» ўрнида «соққа», «доллар» ўрнида «кўки»; санъаткорлар орасида «хизмат учун ҳақ олмаслик» ўрнида «том сувоқ», «пул» ўрнида «якан» ва ҳ. к. Ж.лар учрайди. Ж. бадиий ижодда асар қаҳрамони хусусияти, табиатини очиб бериш учун хизмат қилади. Ж.лар турли тилларда сўзлашувчи халқлар вакилларининг бир-бирлари б-н алоқа қилишида ёки турли халқ вакиллари йиғиладиган жойлар (мае, чегара, портлар)да ҳам пайдо бўлади. Ж.лар қайси ижтимоий гуруҳ орасида юзага келган бўлса, деярли фақат шу гуруҳ вакиллари учун тушунарли бўлади, шу тоифадагиларнинг вазият, шароит тақозасига кўра бошқалардан яширин тутиладиган мақсадларига хизмат қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.