Jarqörğon
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 97-b. — ziyouz.com
Jarqörğon — Surxondaryo viloyati Jarqörğon tumanidagi şahar (1973). Tuman markazi. 1951 y.da şaharça sifatida taşkil etilgan. Viloyat markazi — Termizdan 42 km şim.da. Yaqin t. y. stansiyasi — Jarqörğondan 2 km. Surxon daryosining öng sohilida, 350 m balandlikda joylaşgan. Şahar orqali Zang kanali oqib ötadi. Aholisi 20,5 ming kişi (2000). J. nomi qadimda jar yoqasida joylaşgan qörğon nomidan kelib çiqqan. 8—12-a.larda J. örnida Çarmangan (Sarmangan) ş. bölib, arab-fors geografik adabiyotlarida köp tilga olingan. 8-a.da arablar, 10-a.da ğaznaviylar, 11-a.da saljuqiylar, 12-a. 1-yarmida Bomiyon ğuriylari, 13-a. boşlarida xorazmşohlar qölida, 13-a. örtalarida Çiğatoy ulusiga kirgan. Öşa davrlarda J. (Çarmangan) mavqei jihatidan Termiz ş.dan keyin 2-örinda bölgan. Geografik örnining qulayligidan J. qadimdan muhim xöjalik markazi bölib kelgan. 1929 y.dat. y. ötkazilişi, 30-y. larda bir neça neft konining oçilişi J. xöjaligining tez ösişiga sabab böldi. Şahar atrofidan neft qazib olinadi. Paxta tozalaş, quriliş materiallari z-dlari, «Jarqörğon-neft» kon boşqarmasi, neft-kon maşinalarini ta'mirlaş ustaxonalari, tikuvçilik f-kasi, avtotransport korxonasi, yoqilği saqlaş, q. x. mahsulotlarini qabul qiliş omborxonalari mavjud. J.da ma'muriy, savdo va madaniy muassasalar, kasalxona, ambulatoriya, örta maktablar, xalq teatri, kutubxona, aloqa bölimi, stadion, istirohat va madaniyat boği faoliyat körsatadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАРҚЎРҒОН — Сурхондарё вилояти Жарқўрғон туманидаги шаҳар (1973). Туман маркази. 1951 й.да шаҳарча сифатида ташкил этилган. Вилоят маркази — Термиздан 42 км шим.да. Яқин т. й. станцияси — Жарқўрғондан 2 км. Сурхон дарёсининг ўнг соҳилида, 350 м баландликда жойлашган. Шаҳар орқали Занг канали оқиб ўтади. Аҳолиси 20,5 минг киши (2000). Ж. номи қадимда жар ёқасида жойлашган қўрғон номидан келиб чиққан. 8—12-а.ларда Ж. ўрнида Чарманган (Сарманган) ш. бўлиб, араб-форс географик адабиётларида кўп тилга олинган. 8-а.да араблар, 10-а.да ғазнавийлар, 11-а.да салжуқийлар, 12-а. 1-ярмида Бомиён ғурийлари, 13-а. бошларида хоразмшоҳлар қўлида, 13-а. ўрталарида Чиғатой улусига кирган. Ўша даврларда Ж. (Чарманган) мавқеи жиҳатидан Термиз ш.дан кейин 2-ўринда бўлган. Географик ўрнининг қулайлигидан Ж. қадимдан муҳим хўжалик маркази бўлиб келган. 1929 й.дат. й. ўтказилиши, 30-й. ларда бир неча нефть конининг очилиши Ж. хўжалигининг тез ўсишига сабаб бўлди. Шаҳар атрофидан нефть қазиб олинади. Пахта тозалаш, қурилиш материаллари з-длари, «Жарқўрғон-нефть» кон бошқармаси, нефть-кон машиналарини таъмирлаш устахоналари, тикувчилик ф-каси, автотранспорт корхонаси, ёқилғи сақлаш, қ. х. маҳсулотларини қабул қилиш омборхоналари мавжуд. Ж.да маъмурий, савдо ва маданий муассасалар, касалхона, амбулатория, ўрта мактаблар, халқ театри, кутубхона, алоқа бўлими, стадион, истироҳат ва маданият боғи фаолият кўрсатади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.