Jatlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 99–100-b. — ziyouz.com
Jatlar — milodning boşlarida Panjobning ğarbiy tumanlarida yaşagan qabilalarning yirik guruhi. Keyinçalik ular Şim. Hindistonga tarqalib ketib, panjobilarning etnik asosini taşkil qilganlar va sikhlar jamoasi tarkibiga kirganlar. Hindistonda J.ning köpçiligi J. deb ataluvçi dehqonlar tabaqasiga aylangan. Dehli sultonligi va Boburiylar davlatida J.dan yollanma askar sifatida xam foydalanilgan. 17-a. oxirida J. boburiylarga qarşi bir neça marta (1669, 1672, 1686—91) qözğolon kötargan. Mac, 1669 y. Matxura viloyatida Gokla rahbarligida kötarilgan qözğolon tarixda ayniqsa maşhur. Ularning şundan keyingi (18-a. dagi) qözğolonlari natijasida mustaqil J. sultonligi tuzildi. 1763 y. boburiylar armiyasi zarbasidan söng sultonlik parçalanib ketib, undan faqat kiçik Bxaratpur knyazligini saqlab qolgan.
Hoz. J. (10 ming kişi, 1990-y.lar örtalari) Hindiston respublikasi şim. da va Pokistonda yaşaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАТЛАР — милоднинг бошларида Панжобнинг ғарбий туманларида яшаган қабилаларнинг йирик гуруҳи. Кейинчалик улар Шим. Ҳиндистонга тарқалиб кетиб, панжобиларнинг этник асосини ташкил қилганлар ва сикҳлар жамоаси таркибига кирганлар. Ҳиндистонда Ж.нинг кўпчилиги Ж. деб аталувчи деҳқонлар табақасига айланган. Деҳли султонлиги ва Бобурийлар давлатида Ж.дан ёлланма аскар сифатида xам фойдаланилган. 17-а. охирида Ж. бобурийларга қарши бир неча марта (1669, 1672, 1686—91) қўзғолон кўтарган. Mac, 1669 й. Матхура вилоятида Гокла раҳбарлигида кўтарилган қўзғолон тарихда айниқса машҳур. Уларнинг шундан кейинги (18-а. даги) қўзғолонлари натижасида мустақил Ж. султонлиги тузилди. 1763 й. бобурийлар армияси зарбасидан сўнг султонлик парчаланиб кетиб, ундан фақат кичик Бхаратпур князлигини сақлаб қолган.
Ҳоз. Ж. (10 минг киши, 1990-й.лар ўрталари) Ҳиндистон республикаси шим. да ва Покистонда яшайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.