Javoharlal Neru
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 177-b. — ziyouz.com
Neru Javoharlal (1889.14.11, Ollohobod — 1964.27.5, Dexli) — Hindiston davlat, siyosiy va jamoat arbobi. Mil-liy ozodlik kuraşida M.K. Gandinşp safdoşi, Hindiston Milliy Kongressi (HMK) rahbarlaridan biri. Mustamlaka davrida (1947 y.gaça) ta'qib qilingan. 10 y.dan ortiq umri qamoqda ötgan. Tarixda «Yangi Hindiston bunyodkori» nomi b-n maşhur. N. 1947 y. 15 avgda Dehlidagi maşhur Nal Qal'ada Hindiston milliy mustaqillikni qölga kiritgan-ligini e'lon qilgan. Hindiston Res-publikasi boş vaziri va taşki işlar vaziri (1947 y.dan). N. rahbarligida Hin-diston xalq xöjaligi, fan va madaniyatning rivojida katta muvaffaqiyatlarga erişgan. N. Hindistonning taşqi siyosati asoslarini yaratdi, xalqaro çigal masalalarni hal etişda jonbozlik körsatdi. Uning mustamlakaçilik, irkçillikka karşi izçil kuraşi, yoppasiga qurollanişga çek qöyiş, xalqlar örtasida tenglik, döstlik, hamkorlik siyosati xalqaro maydonda Hindiston nufuzini oşirdi. N. qöşilmaslik siyosatini yaratdi. 1947 y.da harbiy bloklarga qöşilmagan mamlakat birgina Hindiston hisoblangan bölsa, hoz. qöşilmaslik harakatida 120 dan ortiq Osiyo, Afrika, Lotin Amerikasi va Yevropa mamla-katlari iştirok etmoqda.
N. 1955 va 1961 y.da qizi Indira Gandi b-n Özbekistonga taşrif buyurib, özbek xalqining turmuşi, hayoti, tarixi b-n yaqindan tanişgan. N. «Hin-distonning kaşf etilişi» asarida yurtdoşimiz Bobur va uning nabirasm Akbar haqida bunday deydi: «Bobur dilbar şaxs, Uyğoniş davrining tipik hukmdori, mard va tadbirkor odam bölgan, u san'atni, adabiyotni sevar-di, hayotdan huzur qilişni yaxşi körardi. Uning nabirasi Akbar yana ham dilbarroq bölib, köp yaxşi fazilatlarga ega bölgan».
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НЕРУ Жавоҳарлал (1889.14.11, Оллоҳобод — 1964.27.5, Дехли) — Ҳиндистон давлат, сиёсий ва жамоат арбоби. Мил-лий озодлик курашида М.К. Гандиншп сафдоши, Ҳиндистон Миллий Конгресси (ҲМК) раҳбарларидан бири. Мустамлака даврида (1947 й.гача) таъқиб қилинган. 10 й.дан ортиқ умри қамоқда ўтган. Тарихда «Янги Ҳиндистон бунёдкори» номи б-н машҳур. Н. 1947 й. 15 авгда Деҳлидаги машҳур Нал Қалъада Ҳиндистон миллий мустақилликни қўлга киритган-лигини эълон қилган. Ҳиндистон Рес-публикаси бош вазири ва ташки ишлар вазири (1947 й.дан). Н. раҳбарлигида Ҳин-дистон халқ хўжалиги, фан ва маданиятнинг ривожида катта муваффақиятларга эришган. Н. Ҳиндистоннинг ташқи сиёсати асосларини яратди, халқаро чигал масалаларни ҳал этишда жонбозлик кўрсатди. Унинг мустамлакачилик, иркчилликка карши изчил кураши, ёппасига қуролланишга чек қўйиш, халқлар ўртасида тенглик, дўстлик, ҳамкорлик сиёсати халқаро майдонда Ҳиндистон нуфузини оширди. Н. қўшилмаслик сиёсатини яратди. 1947 й.да ҳарбий блокларга қўшилмаган мамлакат биргина Ҳиндистон ҳисобланган бўлса, ҳоз. қўшилмаслик ҳаракатида 120 дан ортиқ Осиё, Африка, Лотин Америкаси ва Европа мамла-катлари иштирок этмоқда.
Н. 1955 ва 1961 й.да қизи Индира Ганди б-н Ўзбекистонга ташриф буюриб, ўзбек халқининг турмуши, ҳаёти, тарихи б-н яқиндан танишган. Н. «Ҳин-дистоннинг кашф этилиши» асарида юртдошимиз Бобур ва унинг набирасм Акбар ҳақида бундай дейди: «Бобур дилбар шахс, Уйғониш даврининг типик ҳукмдори, мард ва тадбиркор одам бўлган, у санъатни, адабиётни севар-ди, ҳаётдан ҳузур қилишни яхши кўрарди. Унинг набираси Акбар яна ҳам дилбарроқ бўлиб, кўп яхши фазилатларга эга бўлган».
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.