Jaydari zot
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 29-b. — ziyouz.com
Jaydari zot — biror mamlakat yoki ölkada qadimdan boqib kelinayotgan, şu joyning şaroitiga yaxşi moslaşgan mahalliy mol zotlari. Maye, mahalliy zebusimon qoramol zoti Özbekistonning issiq va quruq iklim şaroitiga yaxşi moslaşgan, qon parazita kasalliklariga çidamli; mahalliy ozuqalarni yaxşi hazm qiladi. Özbekistonda boqiladigan hisori,
qoraköl, dağal junli dumbali qöy zotlari, krrabayir va laqay ot zotlari ham J. z. bölib, xalq seleksionerlari tomonidan yaratilgan yoki tabiiy populyatsiyalardir. J.z.lar, odatda, birorbir xöjalik belgilariga köra unça mahsuldor bölmaydi (maye, Özbekiston dumbali jaydari va hisori qöylari yaxşi göşt-yoğ beradi, jun miqsori kam va sifati zamonaviy talablarga javob bermaydi; ularning junidan namatlar tayyorlanadi), lekin ularning toza nasllari qimmatli genofond hisoblanadi va seleksiya işlarida foydalaniladi. Sönggi yillarda Özbekistonda jaydari qoramol sigirlarini qönğir va qora-ola zot buqalaridan çatiştirib mahalliy qoramolning yangi Özbekiston qönğir va qora-ola xili yaratilmokda.
Suyendik Hojibekov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАЙДАРИ ЗОТ — бирор мамлакат ёки ўлкада қадимдан боқиб келинаётган, шу жойнинг шароитига яхши мослашган маҳаллий мол зотлари. Мае, маҳаллий зебусимон қорамол зоти Ўзбекистоннинг иссиқ ва қуруқ иклим шароитига яхши мослашган, қон паразита касалликларига чидамли; маҳаллий озуқаларни яхши ҳазм қилади. Ўзбекистонда боқиладиган ҳисори,
қоракўл, дағал жунли думбали қўй зотлари, кррабайир ва лақай от зотлари ҳам Ж. з. бўлиб, халқ селекционерлари томонидан яратилган ёки табиий популяциялардир. Ж.з.лар, одатда, бирорбир хўжалик белгиларига кўра унча маҳсулдор бўлмайди (мае, Ўзбекистон думбали жайдари ва ҳисори қўйлари яхши гўшт-ёғ беради, жун миқцори кам ва сифати замонавий талабларга жавоб бермайди; уларнинг жунидан наматлар тайёрланади), лекин уларнинг тоза насллари қимматли генофонд ҳисобланади ва селекция ишларида фойдаланилади. Сўнгги йилларда Ўзбекистонда жайдари қорамол сигирларини қўнғир ва қора-ола зот буқаларидан чатиштириб маҳаллий қорамолнинг янги Ўзбекистон қўнғир ва қора-ола хили яратилмокда.
Суендик Ҳожибеков.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.