Jazo

Jazo (huquqda) — huquqbuzarlik sodir etişda ayblangan şaxslarga nisbatan qöllanadigan ma'naviy, moddiy yoki jismoniy çeklaşlar b-n boğliq bölgan majburlov çorasi. J. huquqiy tartibot sifatida davlat va huquq, şuningdek, bunday huquqni qöllaş vakolati bölgan maxsus organlar vujudga kelgan paytdan boşlab paydo bölgan. J. ijtimoiy adolatni tiklaş, jinoyat sodir etgan şaxsni axloqan tuzatiş, huquqbuzarlik va jinoiy faoliyat davom etişiga tösqinlik qiliş, yangi huquqbuzarliklar sodir etilişining oldini oliş maqsadida qöllaniladi. Sodir etilgan huquqbuzarlikning xususiyati va ijtimoiy xavflilik darajasiga qarab, J.lar intizomiy, ma'muriy va jinoiy bölişi mumkin. Ana şu J.lardan qaysi biri qöllanilmasin, huquq buzişda ayblanayotgan şaxsga nisbatan qonun va normativ hujjatlarda belgilangan tartibda ma'naviy, moddiy yoki jismoniy xarakterdagi çeklaş qöllaniladi. Şu b-n birga huquq buziş sodir etişda foydalanilgan qurol, vosita, huquq buziş orqali qölga kiritilgan narsalar musodara qilinişi mumkin. Intizomiy J. — mulkçilik şaklidan qat'i nazar har qanday yuridik şaxs maqomiga ega bölgan korxona, muassasa, taşkilotda belgilangan içki mehnat intizominn buzgan şaxsga nisbatan iş beruvçilar tomonidan qöllanadigan majburlov çorasi bölib, xayfsan beriş, jarima soliş, mehnat şartnomasini bekor qiliş (işdan böşatiş) tarzida bölişi mumkin. Intizomiy J. şaxslarni işga qabul qiliş huquqi berilgan şaxs (organ) tomonidan, ma'muriy jazo — ma'muriy işlar böyiça tuman (şahar) sudyasi, fuqarolarning özini özi boşqariş organlari qoşidagi ma'muriy komissiyalar, voyaga yetmaganlar işlari b-n şuğullanuvçi tuman (şahar) komissiyalari, içki işlar (militsiya) organlarining, davlat inspeksiyasi organlarining mansabdor şaxslari, şuningdek, ma'muriy J. qöllaş vakolati berilgan boşqa organlarning mansabdor şaxslari tomonidan, jinoiy jazo esa — davlat nomidan sud hukmi b-n beriladi.

Mamajon Usmonaliyev.