Jenkinson Antoniy
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 123–124-b. — ziyouz.com
Jenkinson Antoniy (7-1611) - ingliz sayyohi; savdo agenti va diplomat. Yevropa, Osiyo va Afrikaga sayohat qilgan, 1557—72 y.larda Rossiyaga 4 marta kelgan. J. Angliya b-n Rossiya örtasida ittifoq şartnomasi tuzilgudek bölsa, inglizlarni savdo-sotiqda monopol huquqqa ega bölişiga, Ivan 1 Uning roziligini olişga erişgan (1567—69). Angliya şartnomani imzolaşdan voz keçgan, Ivan IV bu imtiyozlarni bekor qilgan (1570). J. 1558—59, 1562—64 y.larda Ivan Grozniyning ruxsati b-n Rossiya orqali Eron va Örta Osiyoga elçilik sayohati qilgan. Uning maqsadi Örta Osiyo orqali Xitoy va Şarqiy Hindistonga olib boradigan savdo yölini oçiş bölgan, biroq u maqsadiga erişa olmagan. J. elçiligi 21 oy (1558 y. apr.-dan 1559 y. 2 sent. gaça) davom etgan. Unda Riçard va Robert Jonsonlar va Aziz ismli tarjimon (tatar) hamrohlik qilgan. J. bu elçilik sayohati haqida «Rossiyadagi Moskov şahridan Baqtriyadagi Buxoro şahriga sayohat» nomli esdaliklarini yozib qoldirgan. U Xitoyga olib boradigan yöllar töğrisida ma'lumotlar töplagan. U Saroyçiq, Xorazmdagi Vazir va Urganç ş.lari haqida qimmatli ma'lumotlarni keltirgan. J. Amudaryo, Manğit ulusi, Xorazm va Buxoro xonligining 16- a. örtasidagi ijtimoiy-siyosiy ahvoli, şuningdek, Örta Osiyo xalqlarining turmuşi, odatlari va b. haqida muhim tarixiy ma'lumotlar yozib qoldirgan.
Ad.: Puteşestviye Djenkinsona v Xivu i Buxaru. Puteşestviye v Srednyuyu Aziyu 1558— 1559 gg. [V kn.: Angliyskiye puteşestvenniki v Moskovskom gosudarstve v XVI v., perevod s angliyskogo Yu.V. Gotye], L., 1937; Axmedov B. A., Istoriko geografiçeskaya literatura Sredney Azii XVI—XVIII vv., Pismenniye pamyatniki, T., 1985.
Naim Norqulov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖЕНКИНСОН Антоний (7-1611) - инглиз сайёҳи; савдо агенти ва дипломат. Европа, Осиё ва Африкага саёҳат қилган, 1557—72 й.ларда Россияга 4 марта келган. Ж. Англия б-н Россия ўртасида иттифоқ шартномаси тузилгудек бўлса, инглизларни савдо-сотиқда монопол ҳуқуққа эга бўлишига, Иван 1 Унинг розилигини олишга эришган (1567—69). Англия шартномани имзолашдан воз кечган, Иван IV бу имтиёзларни бекор қилган (1570). Ж. 1558—59, 1562—64 й.ларда Иван Грознийнинг рухсати б-н Россия орқали Эрон ва Ўрта Осиёга элчилик саёҳати қилган. Унинг мақсади Ўрта Осиё орқали Хитой ва Шарқий Ҳиндистонга олиб борадиган савдо йўлини очиш бўлган, бироқ у мақсадига эриша олмаган. Ж. элчилиги 21 ой (1558 й. апр.-дан 1559 й. 2 сент. гача) давом этган. Унда Ричард ва Роберт Жонсонлар ва Азиз исмли таржимон (татар) ҳамроҳлик қилган. Ж. бу элчилик саёҳати ҳақида «Россиядаги Москов шаҳридан Бақтриядаги Бухоро шаҳрига саёҳат» номли эсдаликларини ёзиб қолдирган. У Хитойга олиб борадиган йўллар тўғрисида маълумотлар тўплаган. У Саройчиқ, Хоразмдаги Вазир ва Урганч ш.лари ҳақида қимматли маълумотларни келтирган. Ж. Амударё, Манғит улуси, Хоразм ва Бухоро хонлигининг 16- а. ўртасидаги ижтимоий-сиёсий аҳволи, шунингдек, Ўрта Осиё халқларининг турмуши, одатлари ва б. ҳақида муҳим тарихий маълумотлар ёзиб қолдирган.
Ад.: Путешествие Дженкинсона в Хиву и Бухару. Путешествие в Среднюю Азию 1558— 1559 гг. [В кн.: Английские путешественники в Московском государстве в XVI в., перевод с английского Ю.В. Готье], Л., 1937; Ахмедов Б. А., Историко географическая литература Средней Азии XVI—XVIII вв., Письменные памятники, Т., 1985.
Наим Норқулов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.