Jezqazğan mis koni
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 120-b. — ziyouz.com
Jezqazğan mis koni - Qozoğistonning Jezqazğan ş. yaqinidagi mis koni. Kon töğrisidagi dastlabki ma'lumot manbalarda 1771 y.da qayd etilgan, mis rudasi uyumlari 18-a. oxirida ma'lum bölgan. Kon mukammal örganilib, 1928 y. işga tuşirilgan. Tektonik jihatdan J.m.k. Jezqazğan-Sarisu muldasining şim.da joylaşgan. Uning pastida quyi devon yotqiziqlari (qumtoş qatlamçalari aralaş turli tarkibli qizil rangli vulkanogen jinslar) joylaşgan. Bular örta devon terrigen (qizil rangli qumtoş va konglomeratlar) va karbonatli (kremniylaşgan ohaktoşlar, mergellar) jinslar b-n qoplangan. J.m.k. samarador Jezqazğan svitasida joylaşgan. Jezqazğan svitasi navbatlangan kulrang va qizil rangli köp yarusli qumtoş qatlamlaridan taşkil topgan. Faqat kulrang qumtoşlar rudali. Ruda jinslarining qalinligi 1,5 m dan 30 m gaça va undan ortiq, 110° gaça burçak ostida enkaygan. Rudaning asosiy zaxirasi 300—350 m çuqurlikdagi birlamçi sulfidli ruda uyumlarida joylaşgan. Ruda minerallari: xalkozin, bornit, galenit va sfalerit. Kondan misdan taşqari qörğoşin, kumuş va b. rudalar ham olinadi. Konning sanoat ahamiyati katta.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖЕЗҚАЗҒАН МИС КОНИ - Қозоғистоннинг Жезқазған ш. яқинидаги мис кони. Кон тўғрисидаги дастлабки маълумот манбаларда 1771 й.да қайд этилган, мис рудаси уюмлари 18-а. охирида маълум бўлган. Кон мукаммал ўрганилиб, 1928 й. ишга туширилган. Тектоник жиҳатдан Ж.м.к. Жезқазған-Сарису мульдасининг шим.да жойлашган. Унинг пастида қуйи девон ётқизиқлари (қумтош қатламчалари аралаш турли таркибли қизил рангли вулканоген жинслар) жойлашган. Булар ўрта девон терриген (қизил рангли қумтош ва конгломератлар) ва карбонатли (кремнийлашган оҳактошлар, мергеллар) жинслар б-н қопланган. Ж.м.к. самарадор Жезқазған свитасида жойлашган. Жезқазған свитаси навбатланган кулранг ва қизил рангли кўп ярусли қумтош қатламларидан ташкил топган. Фақат кулранг қумтошлар рудали. Руда жинсларининг қалинлиги 1,5 м дан 30 м гача ва ундан ортиқ, 110° гача бурчак остида энкайган. Руданинг асосий захираси 300—350 м чуқурликдаги бирламчи сульфидли руда уюмларида жойлашган. Руда минераллари: халькозин, борнит, галенит ва сфалерит. Кондан мисдан ташқари қўрғошин, кумуш ва б. рудалар ҳам олинади. Коннинг саноат аҳамияти катта.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.